Tại hội thảo, nhiều ý kiến tập trung vào việc hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm quyền làm chủ của người dân, nâng cao tính minh bạch và khắc phục tình trạng dân chủ hình thức trong quá trình thực thi pháp luật.
Làm rõ quyền của người dân trong thực hiện dân chủ ở cơ sở
Phát biểu khai mạc, Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến nhấn mạnh vai trò của dân chủ ở cơ sở trong việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tăng cường sự đồng thuận xã hội và nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan, tổ chức.
Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022, có hiệu lực từ ngày 1/7/2023, đã tạo hành lang pháp lý cho việc công khai thông tin, lấy ý kiến, giám sát và giải quyết kiến nghị của người dân tại địa phương, cơ quan, đơn vị và tổ chức có sử dụng lao động.
Tuy nhiên, trước những thay đổi về tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu chuyển đổi số, việc sửa đổi luật được đặt ra nhằm bảo đảm các quy định phù hợp hơn với thực tiễn, đồng thời nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.
Theo nội dung được trình bày tại hội thảo, dự thảo luật được thiết kế theo hướng tinh gọn, giảm từ 91 xuống còn 65 điều, bố cục gồm 6 chương. Các nội dung sửa đổi hướng tới tăng cường kỷ luật, kỷ cương, hoàn thiện cơ chế giám sát và thúc đẩy ứng dụng nền tảng số trong thực hiện dân chủ.
Nhiều kiến nghị hoàn thiện các quy định trong dự thảo
Một trong những vấn đề được các đại biểu quan tâm là cần xác định rõ đối tượng áp dụng và bổ sung quy định cụ thể về quyền “dân thụ hưởng”. Theo các ý kiến góp ý, nội dung này cần được thể hiện rõ hơn để bảo đảm đầy đủ phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng”.
Các đại biểu cũng đề nghị rà soát quy định về quản lý nhà nước, bảo đảm sự cân đối giữa quyền và trách nhiệm của các chủ thể, nhất là giữa khu vực cơ quan nhà nước và doanh nghiệp.
Đối với việc thực hiện dân chủ trên nền tảng số, hội thảo đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm an toàn thông tin và tạo thuận lợi cho người dân tham gia. Các hình thức họp trực tiếp, trực tuyến và bỏ phiếu cần được nghiên cứu, vận dụng linh hoạt theo đặc điểm từng địa bàn.
Bên cạnh đó, vai trò của Mặt trận Tổ quốc ở cơ sở, Ban Thanh tra nhân dân và báo chí trong giám sát việc thực hiện dân chủ cũng được đề cập. Các ý kiến cho rằng cần nâng cao hiệu quả tiếp nhận, xử lý và phản hồi kiến nghị, tạo điều kiện để người dân bày tỏ nguyện vọng, đồng thời tăng cường giám sát từ cộng đồng.
Đề nghị cụ thể hóa trách nhiệm của các hội quần chúng
Một điểm mới được quan tâm là quy định về trách nhiệm của các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ trong thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Các đại biểu đánh giá việc bổ sung nội dung này có ý nghĩa trong việc phát huy vai trò của các tổ chức hội, đồng thời kiến nghị làm rõ hơn trách nhiệm, phương thức hoạt động và cơ chế phối hợp để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.
Về kỹ thuật lập pháp, một số ý kiến lưu ý dự thảo có 14/65 điều giao Chính phủ quy định chi tiết. Các chuyên gia đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, đưa trực tiếp vào luật những nội dung đã đủ rõ, hạn chế việc phải chờ hướng dẫn ở văn bản dưới luật.
Việc sử dụng ngôn ngữ pháp lý cũng cần được kiểm tra kỹ, bảo đảm các quy định rõ ràng, dễ hiểu, thống nhất trong cách áp dụng và đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.
Kết luận hội thảo, Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến ghi nhận các ý kiến đóng góp và cho biết VUSTA sẽ tổng hợp thành văn bản gửi cơ quan có thẩm quyền cùng các đại biểu Quốc hội trong hệ thống VUSTA, phục vụ quá trình xem xét, thảo luận dự án luật tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Các kiến nghị tại hội thảo hướng tới mục tiêu hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao tính thực chất của dân chủ ở cơ sở và bảo đảm quyền tham gia, giám sát của người dân trong đời sống xã hội.
