Hơn một thế kỷ gìn giữ nét đẹp truyền thống
Được hình thành từ tín ngưỡng và phong tục của cộng đồng người Hoa, Lễ hội Nguyên tiêu dần trở thành sinh hoạt văn hóa chung, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân thuộc nhiều dân tộc. Lễ hội thường diễn ra vào ngày 14 và 15 tháng Giêng âm lịch, với các nghi thức cúng tế, dâng hương, nghinh thần và nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc.
Tại khu vực Đại An và Định An trước đây, lễ hội nổi bật với nghi thức Nghinh Thần được tổ chức trong đêm Rằm tháng Giêng. Đoàn rước có kiệu thần, cờ hoa, đèn lồng, các nhân vật hóa trang và âm nhạc truyền thống, tạo nên không khí sôi động trên những tuyến đường địa phương.
Người dân hai bên đường chuẩn bị hương án để đón đoàn rước. Nghi thức dâng hương, rải gạo muối gửi gắm mong ước về một năm bình an, thuận lợi, cuộc sống ấm no và hạnh phúc.
Một nét đặc sắc của lễ hội là hành trình đoàn Nghinh Thần đến các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau, trong đó có miếu thờ, thánh thất Cao Đài và chùa Phật giáo Nam tông Khmer. Sự đón tiếp trang trọng giữa các cộng đồng góp phần thể hiện tinh thần tôn trọng tín ngưỡng, đoàn kết và giao lưu văn hóa.
Tại khu vực thị trấn Trà Cú trước đây, Lễ hội Nguyên tiêu cũng có những hoạt động riêng, tiêu biểu là các nghi lễ tại Tân Hưng Cung. Những mâm lễ truyền thống, hoạt động dâng hương, đoàn rước qua các tuyến phố cùng tiếng trống lân và nhạc lễ tạo nên không khí đặc trưng của ngày hội đầu xuân.
Di sản văn hóa gắn với phát triển địa phương
Trải qua hơn một thế kỷ, Lễ hội Nguyên tiêu vẫn được cộng đồng duy trì và trao truyền qua nhiều thế hệ. Các thành viên ban tổ chức cùng người dân địa phương tiếp tục gìn giữ nghi thức truyền thống, đồng thời điều chỉnh cách thức tổ chức phù hợp với điều kiện thực tế.
Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, lễ hội còn là không gian lưu giữ ký ức cộng đồng, phong tục và những giá trị văn hóa được hình thành qua quá trình chung sống giữa các dân tộc. Đây cũng là cơ hội để thế hệ trẻ hiểu hơn về truyền thống quê hương, nâng cao ý thức bảo tồn di sản.
Việc Lễ hội Nguyên tiêu ở Trà Cú được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mở ra thêm cơ hội quảng bá giá trị văn hóa đặc sắc của Vĩnh Long. Nếu được bảo tồn và phát huy phù hợp, lễ hội có thể trở thành nguồn lực hỗ trợ phát triển du lịch văn hóa, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương gắn với gìn giữ bản sắc dân tộc.
