Phát huy giá trị 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên phát triển mới

21/11/2026 16:01

Theo dõi trên

Kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 – 24/11/2026), cùng với việc tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11), là dịp khẳng định sâu sắc vai trò của văn hóa và sức mạnh đoàn kết trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước. Trong kỷ nguyên mới, phát huy giá trị của những dấu mốc lịch sử này đòi hỏi phải chuyển hóa tư tưởng thành hành động, lấy Nhân dân làm chủ thể, lấy văn hóa làm nền tảng và đại đoàn kết toàn dân tộc làm động lực cho phát triển nhanh, bền vững.

Tóm tắt: Năm 2026 đánh dấu 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 – 24/11/2026), sự kiện có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử phát triển nền văn hóa cách mạng Việt Nam. Việc xác định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam và tổ chức gắn kết với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) mở ra cơ hội quan trọng để lan tỏa các giá trị văn hóa, củng cố sức mạnh cộng đồng và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, việc phát huy giá trị của các sự kiện này không chỉ dừng lại ở hoạt động kỷ niệm mà cần được chuyển hóa thành những chương trình hành động cụ thể, gắn xây dựng văn hóa với phát triển con người, thực hành dân chủ, bảo đảm an sinh xã hội và tăng cường đồng thuận dân tộc. Bài viết tập trung phân tích ý nghĩa, mối quan hệ giữa ba sự kiện, đồng thời đề xuất một số định hướng và giải pháp nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực văn hóa, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Từ khóa: Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất; Ngày Văn hóa Việt Nam; Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc; văn hóa Việt Nam; phát triển bền vững; đại đoàn kết toàn dân tộc.

base64-17952321758781931997329-1795251663.png
Lễ diễu hành di sản quanh hồ Hoàn Kiếm. Ảnh: chinhphu.vn/Minh Thư

1. Đặt vấn đề

Văn hóa là kết tinh những giá trị vật chất và tinh thần được hình thành, bồi đắp qua lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Không chỉ phản ánh bản sắc, trình độ phát triển và sức sáng tạo của cộng đồng, văn hóa còn góp phần định hình nhân cách, điều chỉnh hành vi, tạo dựng niềm tin và củng cố sự gắn kết xã hội. Trong tiến trình phát triển của Việt Nam, văn hóa luôn gắn bó mật thiết với vận mệnh dân tộc, trở thành nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và nguồn lực quan trọng thúc đẩy đất nước đi lên.

Cách đây 80 năm, ngày 24/11/1946, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tại Hà Nội trong bối cảnh đất nước vừa giành được độc lập, phải đối diện với nhiều khó khăn, thách thức. Sự kiện đánh dấu bước phát triển quan trọng trong nhận thức và hành động về vai trò của văn hóa đối với sự nghiệp cách mạng. Tại hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh tư tưởng: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Đây không chỉ là thông điệp có ý nghĩa đối với hoạt động văn hóa, văn nghệ mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược về mối quan hệ giữa văn hóa với chính trị, kinh tế, xã hội và sự phát triển của con người.

Tám thập niên đã trôi qua, đất nước có những chuyển biến sâu sắc về mọi mặt. Công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và sự phát triển của kinh tế tri thức đang tạo ra những cơ hội mới, đồng thời đặt ra nhiều yêu cầu đối với việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Trong bối cảnh đó, việc lấy ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam theo Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam có ý nghĩa quan trọng, thể hiện sự quan tâm và quyết tâm chính trị trong việc nâng cao vị thế của văn hóa trong chiến lược phát triển đất nước. 

Đặc biệt, việc kết nối Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11), hình thành chuỗi hoạt động Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo điều kiện để các giá trị văn hóa được lan tỏa từ chủ trương đến đời sống, từ nhận thức đến hành động, từ mỗi cá nhân, gia đình đến cộng đồng dân cư và toàn xã hội. Đây cũng là cơ sở để nhìn nhận sâu sắc hơn mối quan hệ hữu cơ giữa phát triển văn hóa, xây dựng con người và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên phát triển mới.

2. Giá trị lịch sử và ý nghĩa đương đại của ba sự kiện

2.1. Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất - dấu mốc về tư duy và đường lối phát triển văn hóa

Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946 là dấu mốc quan trọng trong lịch sử xây dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam. Trong điều kiện đất nước vừa giành được độc lập, nhiệm vụ bảo vệ thành quả cách mạng và xây dựng chế độ mới đặt ra yêu cầu phải xác lập những nền tảng tư tưởng, giá trị và chuẩn mực văn hóa phù hợp với mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Tư tưởng văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi thể hiện quan điểm nhất quán của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò dẫn dắt, định hướng và bồi đắp các giá trị văn hóa trong đời sống xã hội. Văn hóa không tồn tại biệt lập mà phải gắn bó với đời sống nhân dân, phục vụ sự nghiệp cách mạng, góp phần xây dựng con người mới và tạo dựng nền tảng tinh thần cho quốc gia độc lập.

Giá trị của hội nghị không chỉ nằm ở ý nghĩa lịch sử mà còn ở sức sống của những tư tưởng được đặt ra đối với hiện tại. Trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, văn hóa cần được nhìn nhận không đơn thuần là lĩnh vực hoạt động tinh thần mà còn là nguồn lực phát triển, có khả năng tạo ra giá trị kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia và gia tăng sức mạnh mềm của đất nước.

Đặc biệt, trước tác động của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, truyền thông đa nền tảng và sự giao thoa văn hóa toàn cầu, yêu cầu giữ gìn bản sắc, phát triển năng lực sáng tạo và xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam càng trở nên cấp thiết. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò soi đường của văn hóa vì thế tiếp tục mang ý nghĩa định hướng đối với quá trình hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển đất nước.

2.2. Ngày Văn hóa Việt Nam - khẳng định vị trí của văn hóa trong đời sống và phát triển quốc gia

Việc xác định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam thể hiện bước phát triển mới trong nhận thức về vị trí của văn hóa. Đây là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, khuyến khích sáng tạo, phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, nghệ nhân và cộng đồng trong bảo tồn, trao truyền di sản; đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận, sáng tạo và thụ hưởng văn hóa của Nhân dân.

Ý nghĩa của Ngày Văn hóa Việt Nam cần được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống. Văn hóa phải hiện diện trong gia đình thông qua nếp sống, đạo đức và cách ứng xử; trong nhà trường thông qua giáo dục nhân cách, lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm; trong cơ quan, doanh nghiệp thông qua văn hóa công vụ, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội; trong cộng đồng thông qua tinh thần tương thân, tương ái và ý thức tôn trọng các giá trị chung.

Một phương diện quan trọng khác là mở rộng khả năng tiếp cận văn hóa bình đẳng giữa các nhóm dân cư. Người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo cần có điều kiện thuận lợi hơn để tham gia các hoạt động văn hóa, tiếp cận thiết chế văn hóa và thụ hưởng những thành quả sáng tạo của xã hội.

Trong điều kiện chuyển đổi số, việc số hóa di sản, xây dựng cơ sở dữ liệu văn hóa, phát triển các nền tảng giới thiệu và quảng bá sản phẩm văn hóa có ý nghĩa thiết thực. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi góp phần bảo vệ bản sắc, mở rộng cơ hội sáng tạo và đưa văn hóa đến gần hơn với công chúng.

2.3. Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - nền tảng gắn kết cộng đồng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân

Nếu Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất mang ý nghĩa định hướng tư tưởng, Ngày Văn hóa Việt Nam tạo không gian tôn vinh và phát huy các giá trị văn hóa thì Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc có ý nghĩa đặc biệt trong việc củng cố mối quan hệ gắn bó giữa con người với cộng đồng.

Được tổ chức hằng năm tại khu dân cư, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc là dịp để nhìn lại kết quả thực hiện các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước; biểu dương những tập thể, cá nhân tiêu biểu; tăng cường giao lưu, chia sẻ và phát huy tinh thần tương trợ trong cộng đồng.

Điều có ý nghĩa sâu sắc hơn là thông qua ngày hội, người dân có thêm cơ hội tham gia bàn bạc, đóng góp ý kiến và giám sát các công việc chung tại địa phương. Đây là biểu hiện sinh động của việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, đồng thời góp phần tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với cấp ủy, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là sự tập hợp về lực lượng mà còn là quá trình xây dựng niềm tin, tôn trọng sự khác biệt, chia sẻ lợi ích và thống nhất trong những mục tiêu chung. Sức mạnh đoàn kết được hình thành từ những mối quan hệ gần gũi trong gia đình, dòng họ, thôn bản, tổ dân phố và các cộng đồng dân cư; từ sự đồng thuận giữa các giai tầng xã hội, dân tộc, tôn giáo và các nhóm xã hội khác nhau.

Vì vậy, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc cần tiếp tục được đổi mới theo hướng thực chất, lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm mỗi hoạt động đều hướng đến lợi ích cộng đồng và giải quyết những vấn đề thiết thực của đời sống.

3. Mối quan hệ giữa phát triển văn hóa và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc có mối quan hệ tác động qua lại, bổ trợ và thúc đẩy lẫn nhau. Văn hóa tạo nên hệ giá trị chung, hình thành bản sắc và nuôi dưỡng ý thức cộng đồng; trong khi đoàn kết là điều kiện để bảo tồn, trao truyền, phát huy và sáng tạo các giá trị văn hóa.

Trước hết, văn hóa là nền tảng tạo nên sự thống nhất trong đa dạng. Việt Nam là quốc gia đa dân tộc, có sự phong phú về phong tục, tập quán, tín ngưỡng, ngôn ngữ và hình thức sinh hoạt văn hóa. Sự đa dạng đó là tài sản quý giá, góp phần tạo nên diện mạo đặc sắc của nền văn hóa Việt Nam. Tôn trọng và phát huy sự đa dạng trên cơ sở những giá trị chung của dân tộc chính là một trong những điều kiện quan trọng để củng cố khối đại đoàn kết.

Thứ hai, các giá trị nhân văn như lòng yêu nước, nhân ái, khoan dung, nghĩa tình, tinh thần tương thân tương ái và ý thức trách nhiệm cộng đồng có khả năng kết nối con người, vượt qua những khác biệt về hoàn cảnh, địa vị và lợi ích. Khi các giá trị ấy được chuyển hóa thành hành động trong đời sống, chúng sẽ tạo nên nền tảng đồng thuận xã hội và sức mạnh cộng đồng.

Thứ ba, đại đoàn kết tạo môi trường thuận lợi để phát triển văn hóa. Một cộng đồng đoàn kết, dân chủ và có trách nhiệm sẽ có điều kiện huy động nguồn lực xã hội để bảo tồn di sản, xây dựng thiết chế văn hóa, tổ chức các hoạt động sáng tạo và chăm lo đời sống tinh thần của người dân. Ngược lại, khi các giá trị văn hóa được nuôi dưỡng, sự gắn kết cộng đồng sẽ được củng cố bền vững hơn.

Thứ tư, phát triển văn hóa phải gắn với nâng cao chất lượng cuộc sống. Một môi trường văn hóa lành mạnh không thể chỉ được đánh giá qua số lượng lễ hội, công trình hay hoạt động biểu diễn mà còn phải thể hiện ở mức độ an toàn, văn minh, nghĩa tình của cộng đồng; khả năng tiếp cận các dịch vụ văn hóa; cơ hội phát triển của mỗi cá nhân và chất lượng các mối quan hệ xã hội.

Như vậy, phát huy giá trị của ba sự kiện cần được đặt trong một chỉnh thể thống nhất: lấy văn hóa làm nền tảng, con người làm trung tâm, cộng đồng làm môi trường thực hành và đại đoàn kết làm động lực tập hợp, phát huy sức mạnh toàn dân tộc.

4. Những yêu cầu đặt ra trong phát huy giá trị văn hóa và đại đoàn kết ở kỷ nguyên phát triển mới

Bên cạnh những thành tựu đạt được, quá trình xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam hiện nay vẫn đứng trước nhiều vấn đề cần quan tâm giải quyết.

Một là, nhận thức về vai trò của văn hóa ở một số nơi chưa thực sự chuyển hóa thành hành động cụ thể. Có địa phương, cơ quan vẫn xem hoạt động văn hóa chủ yếu là nhiệm vụ phong trào, chưa gắn chặt với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng con người và nâng cao chất lượng đời sống cộng đồng.

Hai là, môi trường văn hóa chịu tác động mạnh từ mặt trái của kinh tế thị trường và không gian mạng. Những biểu hiện lệch chuẩn trong ứng xử, lối sống thực dụng, thông tin sai lệch, nội dung thiếu lành mạnh và xu hướng thương mại hóa một số hoạt động văn hóa đặt ra yêu cầu phải tăng cường giáo dục, định hướng giá trị và nâng cao trách nhiệm xã hội.

Ba là, công tác bảo tồn và phát huy di sản tại một số địa phương còn thiếu sự gắn kết giữa bảo vệ giá trị truyền thống với nhu cầu phát triển. Một số di sản chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng; việc trao truyền văn hóa trong cộng đồng còn gặp khó khăn; vai trò của chủ thể di sản, nghệ nhân và người nắm giữ tri thức truyền thống chưa được phát huy đầy đủ.

Bốn là, chất lượng hoạt động của một số thiết chế văn hóa cơ sở chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. Cơ sở vật chất, nguồn nhân lực, kinh phí và phương thức tổ chức còn hạn chế; một số hoạt động chưa thu hút được đông đảo người dân, nhất là thanh thiếu niên và các nhóm dân cư có nhu cầu tiếp cận văn hóa đặc thù.

Năm là, hoạt động của Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở một số nơi vẫn có nguy cơ nặng về hình thức, chưa phát huy đầy đủ vai trò chủ thể của Nhân dân. Việc tổ chức chưa gắn chặt với đối thoại, giải quyết những vấn đề dân sinh và huy động sáng kiến từ cộng đồng.

Những vấn đề trên cho thấy, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là duy trì các hoạt động kỷ niệm mà quan trọng hơn là đổi mới phương thức tổ chức, nâng cao chất lượng thực hiện và tạo ra những chuyển biến có thể nhận diện, đánh giá được trong đời sống xã hội.

5. Giải pháp phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc

Từ những giá trị lịch sử, lý luận và thực tiễn nêu trên, việc phát huy ý nghĩa của ba sự kiện cần được triển khai đồng bộ, có trọng tâm, gắn với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

5.1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm về vai trò của văn hóa và con người trong chiến lược phát triển đất nước

Trước hết, cần tiếp tục nghiên cứu, quán triệt và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Nội dung tuyên truyền cần làm rõ giá trị lịch sử của Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, tư tưởng văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi và những yêu cầu mới đối với phát triển văn hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức.

Đặc biệt, cần khắc phục nhận thức coi văn hóa là lĩnh vực phụ trợ hoặc chỉ tập trung vào hoạt động lễ hội, biểu diễn, phong trào. Văn hóa phải được tích hợp trong quá trình hoạch định và thực thi chính sách phát triển kinh tế - xã hội; trở thành tiêu chí quan trọng trong đánh giá chất lượng quản trị, hiệu quả phát triển và mức độ tiến bộ của cộng đồng.

Trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu và đội ngũ cán bộ, đảng viên cần được thể hiện bằng hành động cụ thể, từ xây dựng môi trường công sở văn minh đến thực hành đạo đức công vụ, tôn trọng Nhân dân và bảo đảm các quyền, lợi ích chính đáng của người dân.

5.2. Phát huy Ngày Văn hóa Việt Nam, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và mở rộng quyền thụ hưởng văn hóa

Ngày Văn hóa Việt Nam cần trở thành dịp khơi dậy nhu cầu sáng tạo, tham gia và thụ hưởng văn hóa của mọi tầng lớp Nhân dân. Các hoạt động hưởng ứng cần đa dạng về hình thức nhưng phải có chiều sâu về nội dung, phù hợp với đặc điểm văn hóa, điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu của từng địa phương.

Cần chú trọng xây dựng văn hóa gia đình, văn hóa học đường, văn hóa công sở, văn hóa doanh nghiệp và văn hóa cộng đồng; đề cao đạo đức, lối sống, trách nhiệm công dân, tinh thần thượng tôn pháp luật và ý thức bảo vệ lợi ích chung.

Trong bảo tồn và phát huy di sản, cần chuyển mạnh từ tư duy bảo vệ đơn thuần sang quản trị, khai thác và phát huy giá trị một cách bền vững. Người dân, nghệ nhân và cộng đồng nắm giữ di sản phải được xác định là chủ thể trung tâm của quá trình bảo tồn, trao truyền và sáng tạo. Việc phát triển du lịch văn hóa, sản phẩm thủ công, nghệ thuật biểu diễn và các ngành công nghiệp văn hóa cần bảo đảm hài hòa giữa lợi ích kinh tế với trách nhiệm bảo vệ bản sắc và giá trị nguyên gốc của di sản.

Đồng thời, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu di sản, phát triển không gian sáng tạo và mở rộng khả năng tiếp cận các sản phẩm văn hóa trên môi trường mạng. Việc đánh giá hiệu quả Ngày Văn hóa Việt Nam phải dựa trên chất lượng tham gia, mức độ thụ hưởng và những thay đổi tích cực trong đời sống văn hóa của người dân, thay vì chỉ căn cứ vào quy mô hoặc số lượng sự kiện.

5.3. Đổi mới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, thực chất hóa dân chủ ở cơ sở

Cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc theo hướng thiết thực, gần dân, sát cơ sở, tránh hành chính hóa và phô trương hình thức.

Ngày hội không chỉ là dịp giao lưu văn nghệ, thể thao, gặp gỡ và biểu dương điển hình mà cần trở thành không gian sinh hoạt dân chủ, nơi người dân được trao đổi, đề xuất sáng kiến và tham gia giải quyết những vấn đề chung của cộng đồng.

Các nội dung tổ chức cần gắn với những vấn đề thiết thực như xây dựng nếp sống văn minh, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự, hỗ trợ phát triển sinh kế, giảm nghèo, chăm lo gia đình chính sách và giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn.

Đặc biệt, cần nâng cao chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư; phát huy vai trò cầu nối giữa Nhân dân với cấp ủy, chính quyền. Việc lắng nghe, tiếp nhận và phản ánh kịp thời kiến nghị của người dân phải được xem là một trong những tiêu chí đánh giá hiệu quả tổ chức ngày hội.

Qua đó, xây dựng mỗi khu dân cư trở thành một không gian văn hóa cộng đồng, nơi các giá trị đoàn kết, dân chủ, trách nhiệm và nghĩa tình được duy trì thường xuyên trong đời sống.

5.4. Gắn phát triển văn hóa với phát triển kinh tế - xã hội và phát huy nguồn lực cộng đồng

Trong kỷ nguyên phát triển mới, cần nhìn nhận văn hóa không chỉ là thành quả của phát triển mà còn là nguồn lực trực tiếp tham gia vào quá trình tạo ra giá trị kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Các địa phương cần chủ động khai thác lợi thế về di sản, bản sắc văn hóa, tri thức dân gian, nghề truyền thống và các hình thức sáng tạo cộng đồng để hình thành những sản phẩm văn hóa có giá trị. Việc phát triển công nghiệp văn hóa cần được gắn với du lịch, giáo dục, truyền thông, công nghệ và hoạt động sáng tạo, qua đó tạo thêm việc làm, cải thiện sinh kế và mở rộng cơ hội phát triển cho người dân.

Cùng với đó, cần phát huy vai trò của người có uy tín, chức sắc tôn giáo, trí thức, văn nghệ sĩ, nghệ nhân, doanh nhân và những cá nhân tiêu biểu trong vận động, kết nối cộng đồng. Tôn trọng sự đa dạng về văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo và phong tục tập quán sẽ góp phần xây dựng môi trường xã hội cởi mở, hòa hợp và đoàn kết.

Các phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa, xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh cần được triển khai trên cơ sở những mục tiêu cụ thể, gắn với trách nhiệm và lợi ích thiết thực của người dân. Tinh thần đại đoàn kết cần được chuyển hóa thành năng lực cộng đồng trong phòng, chống thiên tai, bảo vệ môi trường, chăm lo an sinh xã hội và giải quyết những vấn đề phát sinh tại địa phương.

5.5. Đổi mới công tác tuyên truyền, phát huy vai trò của báo chí và truyền thông số

Công tác tuyên truyền về 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc cần được triển khai theo hướng có chiều sâu, dễ tiếp cận và phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Bên cạnh các hình thức tuyên truyền truyền thống, cần phát huy hiệu quả báo chí điện tử, nền tảng số và mạng xã hội; tăng cường ứng dụng công nghệ trong giới thiệu di sản, quảng bá bản sắc văn hóa và lan tỏa những mô hình cộng đồng tiêu biểu.

Nội dung truyền thông cần chuyển từ việc chủ yếu thông tin về sự kiện sang phản ánh những giá trị được hình thành và duy trì trong đời sống. Những câu chuyện về bảo tồn di sản, gương người tốt, việc tốt, sáng kiến phát triển cộng đồng, hoạt động thiện nguyện và tinh thần tương trợ cần được khai thác có chọn lọc, góp phần tạo sức lan tỏa tích cực.

Đặc biệt, báo chí cần phát huy vai trò định hướng dư luận, phản ánh trung thực đời sống văn hóa, kịp thời phát hiện những hạn chế trong tổ chức hoạt động và đề xuất các giải pháp phù hợp. Trên môi trường mạng, cần nâng cao năng lực tiếp nhận thông tin, khả năng kiểm chứng và trách nhiệm của người sử dụng, góp phần xây dựng không gian văn hóa lành mạnh, nhân văn.

Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan báo chí và chính quyền địa phương cần được tăng cường nhằm bảo đảm thông tin thống nhất, tránh trùng lặp, dàn trải và hình thức.

5.6. Nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá kết quả

Để các chủ trương về phát triển văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc đi vào thực tiễn, cần xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành và từng địa phương. Mỗi chương trình, hoạt động cần có mục tiêu cụ thể, lộ trình thực hiện, nguồn lực bảo đảm và cơ chế phối hợp phù hợp.

Cần tăng cường kiểm tra, giám sát, sơ kết và tổng kết; đánh giá kết quả trên cơ sở những chuyển biến thực chất trong đời sống văn hóa, chất lượng hoạt động cộng đồng, mức độ tham gia của người dân và khả năng duy trì các mô hình sau khi kết thúc hoạt động kỷ niệm.

Việc huy động nguồn lực xã hội hóa cần được thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy định, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Đồng thời, cần có chính sách quan tâm đến đội ngũ cán bộ văn hóa cơ sở, nghệ nhân và những người trực tiếp tham gia bảo tồn, trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống.

Một yêu cầu quan trọng là tránh tình trạng tổ chức hoạt động theo phong trào, chạy theo thành tích hoặc sử dụng nguồn lực thiếu hiệu quả. Giá trị của một chương trình văn hóa không nằm ở quy mô tổ chức mà phải được thể hiện qua tác động tích cực, lâu dài đối với con người và cộng đồng.

Những định hướng trên cũng phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 35/CT-TTg ngày 30/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026. Trong đó, yêu cầu lấy người dân làm trung tâm, chủ thể tham gia, sáng tạo và thụ hưởng văn hóa cần được xuyên suốt trong quá trình triển khai. 

6. Kết luận

Kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất không chỉ là dịp nhìn lại một dấu mốc quan trọng trong lịch sử phát triển nền văn hóa cách mạng Việt Nam mà còn là cơ hội để khẳng định giá trị trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò dẫn dắt của văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Việc xác định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, đồng thời gắn kết với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11), đã tạo nên sự kết nối có ý nghĩa giữa truyền thống lịch sử, giá trị văn hóa và sức mạnh cộng đồng. Ba sự kiện tuy có nội dung và hình thức thể hiện khác nhau nhưng cùng hướng đến một mục tiêu chung: xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; phát triển con người toàn diện; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo dựng nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển đất nước.

Trong kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu đặt ra là phải đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững. Muốn vậy, cần chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động, từ các hoạt động mang tính kỷ niệm sang những chương trình có giá trị thực tiễn, từ việc bảo tồn đơn thuần sang phát huy sáng tạo, từ vận động phong trào sang phát huy quyền làm chủ và sức mạnh của Nhân dân.

Đặc biệt, mỗi gia đình, mỗi khu dân cư, mỗi cơ quan, đơn vị và mỗi cộng đồng cần trở thành một không gian thực hành văn hóa; nơi các giá trị yêu nước, nhân ái, đoàn kết, nghĩa tình, trách nhiệm và sáng tạo được nuôi dưỡng, trao truyền và lan tỏa. Khi văn hóa thực sự thấm sâu vào đời sống, khi người dân vừa là chủ thể sáng tạo vừa là người thụ hưởng, khi tinh thần đại đoàn kết được chuyển hóa thành hành động cụ thể, đó cũng là lúc sức mạnh văn hóa dân tộc được phát huy đầy đủ.

Từ dấu mốc lịch sử năm 1946 đến những yêu cầu phát triển của năm 2026 và tầm nhìn đến năm 2045, tư tưởng văn hóa soi đường cho quốc dân đi vẫn giữ nguyên giá trị định hướng. Phát huy tinh thần ấy chính là góp phần xây dựng một Việt Nam phát triển phồn vinh, hạnh phúc, có bản sắc, có sức mạnh nội sinh và vị thế ngày càng cao trong cộng đồng quốc tế.

Tài liệu tham khảo

1. Hồ Chí Minh, Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

3. Thủ tướng Chính phủ (2026), Chỉ thị số 35/CT-TTg ngày 30/9/2026 về việc tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026.

4. Thủ tướng Chính phủ (2026), Quyết định số 1111/QĐ-TTg ngày 19/6/2026 ban hành Kế hoạch tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam giai đoạn 2026–2030.

5. Ban Tuyên giáo Trung ương (2026), Hướng dẫn tuyên truyền kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 – 24/11/2026), Ngày Văn hóa Việt Nam và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.

ThS. Nguyễn Danh Hòa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa và Phát triển