Không gian được đặt tại trụ sở Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (số 12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, Hà Nội). Việc hình thành và đưa vào hoạt động Không gian giới thiệu thể hiện rõ cam kết của ngành Lưu trữ trong việc cung cấp nguồn thông tin gốc xác thực, phục vụ hiệu quả công tác nghiên cứu, giáo dục và quảng bá giá trị di sản tư liệu của Việt Nam tới công chúng trong nước và quốc tế.
Phát biểu tại buổi lễ, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng nhấn mạnh: Tài liệu lưu trữ quốc gia là nguồn sử liệu gốc đặc biệt quan trọng, phản ánh trung thực tiến trình lịch sử, văn hóa, tư duy quản trị và sự phát triển của đất nước qua các thời kỳ. Trong đó, Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn – hai khối di sản tư liệu thế giới được UNESCO ghi danh – không chỉ là niềm tự hào của ngành Lưu trữ, mà còn là tài sản vô giá của quốc gia, của dân tộc Việt Nam.
Nhận thức sâu sắc giá trị đặc biệt của tài liệu lưu trữ, dưới sự quan tâm, chỉ đạo nhất quán của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, đặc biệt thông qua các đề án trọng điểm về bảo quản và phát huy giá trị Mộc bản, Châu bản triều Nguyễn do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2016, ngành Lưu trữ đã từng bước chuyển mạnh từ tư duy “lưu giữ” sang tư duy bảo quản gắn với phát huy giá trị, lấy phục vụ xã hội và cộng đồng làm trung tâm.
Việc ra mắt Không gian giới thiệu lần này không chỉ hiện thực hóa các quy định của Luật Lưu trữ năm 2024 về bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của Nhân dân, mà còn phù hợp với thông lệ quốc tế, theo đó cơ quan lưu trữ quốc gia phải là địa chỉ tin cậy nhất trong việc giới thiệu, lan tỏa những tài liệu quý hiếm, tiêu biểu, phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và truyền thống của mỗi quốc gia.
Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước xác định chuyển đổi số trong lĩnh vực lưu trữ không chỉ là số hóa tài liệu, mà là chuyển đổi toàn diện cách thức cung cấp thông tin, phương thức tiếp cận và sử dụng tài liệu lưu trữ của công chúng. Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu chính là nơi hiện thực hóa cách tiếp cận đó, được xác định là trọng tâm trong chiến lược chuyển đổi số và phục vụ xã hội của ngành Lưu trữ trong giai đoạn mới.
Chia sẻ về tầm nhìn lâu dài, ông Đặng Thanh Tùng khẳng định: “Không gian hôm nay sẽ là ‘hạt giống’ khởi đầu cho một hành trình mới. Trong tương lai gần, một không gian xứng tầm hơn sẽ hiện hữu – như sự tri ân của thế hệ hôm nay đối với quá khứ, và là món quà ý nghĩa nhất trao truyền cho muôn đời sau. Chúng tôi mong muốn nơi đây trở thành một điểm đến văn hóa có chiều sâu, một ‘lớp học lịch sử trực quan’, một hệ sinh thái học tập mở phục vụ đa dạng đối tượng, từ học sinh, sinh viên, nhà nghiên cứu đến đông đảo công chúng và bạn bè quốc tế”.
Không gian giới thiệu được thiết kế khoa học, hiện đại với ba khu vực nội dung chính. Trung tâm là Không gian Media – nơi tài liệu lưu trữ được chuyển hóa thành các sản phẩm truyền thông, dữ liệu số và nội dung tương tác đa phương tiện. Bên cạnh đó là Không gian Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu, giúp công chúng có cái nhìn tổng quan, dễ tiếp cận, đồng thời có thể tra cứu, tương tác và học tập trực tiếp từ tài liệu lưu trữ gốc thông qua hệ thống màn hình tương tác hiện đại.
Ngoài ra, Không gian Lịch sử ngành Lưu trữ Việt Nam được bố trí nhằm tôn vinh hành trình hình thành, phát triển của ngành Lưu trữ và tri ân các thế hệ cán bộ lưu trữ đã lặng thầm gìn giữ, bảo vệ và trao truyền những di sản tư liệu quý giá của quốc gia qua các thời kỳ.
Trong thời gian tới, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước sẽ tổ chức nhiều chuyên đề giới thiệu tài liệu lưu trữ, bám sát định hướng tuyên truyền của Đảng và Nhà nước, gắn với các sự kiện chính trị – lịch sử trọng đại, các ngày lễ lớn của đất nước và nội dung Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành. Các chuyên đề được khai thác trực tiếp từ nguồn tài liệu lưu trữ gốc, đặc biệt là Mộc bản, Châu bản triều Nguyễn và các khối tài liệu tiêu biểu khác, qua đó giúp công chúng, nhất là thế hệ trẻ, tiếp cận lịch sử một cách chân thực, khoa học và có chiều sâu.
Thông qua hình thức giới thiệu linh hoạt, kết hợp giữa trưng bày tài liệu gốc, nội dung số hóa, phim tư liệu và trải nghiệm tương tác đa phương tiện, Không gian giới thiệu được kỳ vọng sẽ trở thành địa điểm sinh hoạt chuyên đề, giáo dục truyền thống và hoạt động ngoại khóa thiết thực cho các cơ quan, đơn vị, cơ sở đào tạo; đồng thời góp phần đưa tài liệu lưu trữ thực sự đi vào đời sống xã hội, phát huy vai trò là nguồn lực tri thức quan trọng trong công tác tuyên truyền, giáo dục và bồi đắp bản sắc văn hóa dân tộc.
Theo kế hoạch, từ ngày 03/3/2026 (Rằm tháng Giêng, Tết Nguyên Tiêu năm Bính Ngọ), Không gian giới thiệu sẽ chính thức mở cửa miễn phí đón khách tham quan từ 9h00 đến 16h00 các ngày trong tuần.
Đặc biệt, nhằm khởi động chuỗi hoạt động phục vụ công chúng với thông điệp “Khai trí đầu xuân – Tôn vinh văn hiến”, tại đây sẽ diễn ra Trưng bày chuyên đề về Tết Hoàng cung qua Châu bản, Mộc bản triều Nguyễn, kết hợp các hoạt động trải nghiệm tương tác độc đáo như in dập Mộc bản trên giấy dó và tặng chữ thư pháp đầu xuân. Không gian hứa hẹn trở thành điểm đến văn hóa mới, giàu chiều sâu trong hành trình du xuân của người dân Thủ đô và du khách cả nước.
