Hội thảo nhằm tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học; trao đổi chuyên đề phục vụ hoàn thiện mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể, nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp chủ yếu xây dựng Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị TP.Hồ Chí Minh giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2050, phù hợp với điều kiện phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính và đồng bộ với Quy hoạch Thành phố.
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Minh Thạnh cho biết, sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, TP.Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn phát triển mới với diện tích tự nhiên hơn 6.722 km², dân số trên 14 triệu người, đóng góp gần 25% GDP và hơn 30% ngân sách quốc gia. Từ đô thị đặc biệt, Thành phố hiện đã ở nhóm siêu đô thị của Việt Nam, là trung tâm kinh tế, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo hàng đầu, hướng tới vị thế dẫn đầu khu vực Đông Nam Á và châu Á.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030 xác định tầm nhìn đến 2050: xây dựng Thành phố văn minh, hiện đại, hội nhập sâu rộng, trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, thuộc nhóm 100 thành phố toàn cầu, tiến tới mức thu nhập cao. Trong cấu trúc đó, nông nghiệp đô thị – nông nghiệp công nghệ cao – nông nghiệp sinh thái không chỉ là ngành sản xuất mà còn là trụ cột không gian sinh thái – môi trường – an ninh nguồn nước – bản sắc đô thị.
Phân tích những cơ hội và thách thức mới đặt ra, Phó Chủ tịch Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh quá trình sáp nhập đã mở rộng không gian nông nghiệp lên hơn 454.000 ha, đủ điều kiện phát triển các vùng sản xuất quy mô lớn. Ba khu vực hợp thành Thành phố có các thế mạnh khác nhau:
TP.Hồ Chí Minh: trung tâm giống, nông nghiệp đô thị, nông nghiệp công nghệ cao.
Bình Dương: cây công nghiệp, chăn nuôi quy mô lớn theo hướng hữu cơ – an toàn.
Bà Rịa – Vũng Tàu: nông nghiệp công nghệ cao, sản phẩm đặc sản, thủy sản mặn – lợ, du lịch nông nghiệp – sinh thái.
Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh khiến đất nông nghiệp thu hẹp, lao động già hóa, hệ sinh thái suy giảm. Biến đổi khí hậu, triều cường, mưa cực đoan làm gia tăng nguy cơ ngập lụt, đòi hỏi nông nghiệp phải đóng vai trò hạ tầng xanh tự nhiên giúp giữ – thấm – làm chậm dòng chảy. Trong khi đó, nhu cầu về nông nghiệp sạch, hữu cơ, du lịch trải nghiệm tăng mạnh nhưng quy mô sản xuất tập trung còn hạn chế.
Thành phố đang điều chỉnh Quy hoạch đến 2030, tầm nhìn 2050; kết quả Hội thảo là cơ sở khoa học quan trọng phục vụ công tác hoạch định chính sách.
Theo định hướng chiến lược, TP.Hồ Chí Minh xác định 5 nhóm mục tiêu lớn, trong đó nhấn mạnh xây dựng nông nghiệp trở thành hệ sinh thái đa giá trị, bao gồm:
Sản xuất hàng hóa công nghệ cao.
Không gian xanh điều hòa khí hậu.
Vùng trữ – giữ nước tự nhiên chống ngập.
Cực tăng trưởng du lịch nông nghiệp – sinh thái.
Thành tố quan trọng trong cấu trúc đô thị thông minh, xanh và bền vững.
Thành phố đặt mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp quốc gia, tập trung vào:
Trung tâm nghiên cứu giống chất lượng cao.
Phòng thí nghiệm công nghệ sinh học – tế bào.
Hệ thống dữ liệu và dự báo nông nghiệp số.
Cụm công nghiệp chế biến sâu và logistics nông sản phục vụ toàn vùng Đông Nam Bộ.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nông nghiệp được xác định là lá chắn sinh thái, bảo vệ Thành phố thông qua hệ thống rừng, sông rạch, ao hồ, ruộng vườn, đầm phá, góp phần điều hòa nước và giảm thiểu rủi ro thiên tai.
TP.Hồ Chí Minh hướng tới xây dựng các hành lang kinh tế nông nghiệp – công nghiệp – dịch vụ dọc Vành đai 3, Vành đai 4 và cao tốc TP.Hồ Chí Minh – Vũng Tàu, kết nối với cảng biển, cảng sông, sân bay, trung tâm logistics nhằm hình thành chuỗi giá trị đồng bộ.
Mô hình kinh tế nông nghiệp đô thị được xác định theo hướng nông dân trở thành “công dân nông nghiệp số”, ứng dụng AI, IoT, blockchain trong sản xuất, quản trị và truy xuất nguồn gốc, hướng đến tiêu chuẩn xuất khẩu chất lượng cao.
Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung xem xét 6 nhóm vấn đề chính:
Đánh giá tiềm năng, lợi thế, động lực và điểm nghẽn của nông nghiệp đô thị.
Xác định vai trò của TP.Hồ Chí Minh trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết vùng.
Đề xuất quan điểm, mục tiêu, định hướng phát triển nông nghiệp đến 2030–2050.
Xác định sản phẩm chủ lực, mô hình ưu tiên, công nghệ giống và kỹ thuật canh tác hiện đại.
Định hướng tổ chức không gian nông nghiệp phù hợp Quy hoạch Thành phố; hình thành các khu, vùng nông nghiệp công nghệ cao, sàn giao dịch nông sản, cụm ngành, trung tâm chế biến – logistics.
Đề xuất cơ chế chính sách phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, công nghệ cao; phát triển mảng xanh đô thị bền vững; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, trung hòa carbon.
Các đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu phát triển Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nông nghiệp TP.Hồ Chí Minh, kết nối doanh nghiệp – viện trường – startup – nông dân – hợp tác xã, tạo động lực phát triển bứt phá trong thời gian tới.
