Tạo điều kiện để báo chí phát huy vai trò trong thời đại số
Tại Hội nghị giao ban báo chí diễn ra sáng 16/6 tại Hà Nội nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm đã gửi lời chúc mừng và tri ân tới đội ngũ những người làm báo trên cả nước vì những đóng góp bền bỉ cho sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam.
Theo Thứ trưởng Phan Tâm, trong bối cảnh công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, môi trường truyền thông đang có những thay đổi sâu sắc. Lượng thông tin gia tăng chưa từng có nhưng niềm tin của công chúng đối với thông tin lại trở thành thách thức lớn đối với các cơ quan báo chí.
Ông cho rằng áp lực hiện nay không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin nhanh, nhiều và rộng, mà quan trọng hơn là phải tạo ra những sản phẩm báo chí đáng tin cậy, có giá trị xã hội, mang tính định hướng và trách nhiệm cao.
Cùng với sự thay đổi trong hành vi tiếp nhận thông tin, công chúng ngày càng có nhiều lựa chọn và trở nên khắt khe hơn trong việc đánh giá chất lượng thông tin. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để báo chí chính thống khẳng định sự khác biệt trước những nguồn tin thiếu kiểm chứng trên không gian mạng.
Khẳng định 5 giá trị cốt lõi của báo chí chuyên nghiệp
Theo Thứ trưởng Phan Tâm, trong môi trường truyền thông nhiều biến động, báo chí chuyên nghiệp cần tiếp tục phát huy những giá trị nền tảng mà các nền tảng số hay thuật toán công nghệ không thể thay thế.
Đó là khả năng kiểm chứng sự thật bằng trách nhiệm, trải nghiệm và bản lĩnh nghề nghiệp của con người; tinh thần trách nhiệm gắn với nghĩa vụ pháp lý và đạo đức nghề nghiệp; đạo đức báo chí trong từng quyết định đưa tin; bản lĩnh chính trị giúp giữ vững định hướng thông tin; cùng với tinh thần dấn thân vì lợi ích của đất nước và nhân dân.
Ông nhấn mạnh, đây chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi và bền vững của báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số, đồng thời là những giá trị cần được gìn giữ và phát huy trong giai đoạn phát triển mới.
Hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động báo chí
Thông tin tại hội nghị, Thứ trưởng Phan Tâm cho biết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang tập trung triển khai Chỉ thị số 05 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động báo chí, truyền thông trong tình hình mới.
Đáng chú ý, hai nghị định hướng dẫn thi hành Luật Báo chí số 126/2025/QH15 đã hoàn tất quá trình tiếp thu, giải trình ý kiến của các thành viên Chính phủ và được trình ký ban hành. Hai nghị định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồng bộ với thời điểm Luật Báo chí có hiệu lực, bảo đảm không phát sinh khoảng trống pháp lý trong quá trình triển khai. Cùng với đó, ba thông tư hướng dẫn cũng đã được chuẩn bị để ban hành ngay sau khi các nghị định được ký.
Nhiều quy định mới hỗ trợ hoạt động báo chí
Theo lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các nghị định mới mang đến nhiều điểm tích cực cho hoạt động báo chí.
Lần đầu tiên, cơ chế bảo vệ quyền tiếp cận thông tin của báo chí được quy định cụ thể. Nếu cơ quan, tổ chức không phản hồi báo chí đúng thời hạn theo quy định, cơ quan báo chí có thể đăng tải nội dung hoặc chuyển thông tin tới cơ quan cấp trên có thẩm quyền.
Bên cạnh đó, quy định về đổi thẻ nhà báo được đơn giản hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà báo khi chuyển công tác giữa các cơ quan báo chí.
Trong lĩnh vực kinh tế báo chí, các cơ quan báo chí điện tử được phép tích hợp hợp pháp nhiều dịch vụ như thương mại điện tử, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế và các nội dung theo yêu cầu trên nền tảng số của mình. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng giúp các tòa soạn đa dạng hóa nguồn thu, tăng tính tự chủ tài chính.
Đặc biệt, lần đầu tiên Nhà nước khuyến khích các cơ quan báo chí ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quá trình thu thập, sản xuất, phân tích và phân phối nội dung, tạo nền tảng thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong các cơ quan báo chí.
Chủ động thích ứng với các yêu cầu mới
Song song với các cơ chế hỗ trợ, các nghị định mới cũng đặt ra những yêu cầu quản lý nhằm nâng cao hiệu quả quản trị môi trường thông tin.
Các cơ quan báo chí sẽ phải thông báo với cơ quan quản lý về toàn bộ các kênh nội dung trên mạng xã hội trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi thiết lập, đồng thời thực hiện thủ tục thông báo khi chấm dứt hoạt động.
Ngoài ra, các cơ quan báo chí cần bảo đảm lưu trữ nguyên vẹn nội dung đã đăng tải theo thời gian quy định; đồng thời chủ động chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật để kết nối hệ thống lưu chiểu điện tử quốc gia, dự kiến có hiệu lực từ năm 2028.
Theo Thứ trưởng Phan Tâm, đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn là giải pháp giúp các tòa soạn bảo vệ mình trước những tranh chấp phát sinh liên quan đến nội dung thông tin.
Xây dựng hệ sinh thái báo chí hiện đại, bền vững
Bên cạnh công tác hoàn thiện thể chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng Chiến lược quản lý và phát triển báo chí trong giai đoạn mới.
Chiến lược này hướng tới mục tiêu phát triển đồng bộ nguồn lực tài chính, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ số, nguồn nhân lực chất lượng cao và các mô hình kinh tế báo chí phù hợp với môi trường truyền thông hiện đại.
Đồng thời, chiến lược cũng đặt mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trong không gian thông tin khu vực và quốc tế; xây dựng hệ sinh thái báo chí số năng động, hiện đại, sáng tạo và bền vững với sự tham gia của các cơ quan báo chí, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp công nghệ, đơn vị truyền thông, nhà quảng cáo và công chúng.
Kết thúc bài phát biểu, Thứ trưởng Phan Tâm khẳng định cơ quan quản lý nhà nước không chỉ có trách nhiệm xây dựng hành lang pháp lý mà còn phải kiến tạo môi trường thuận lợi để báo chí phát huy tối đa những giá trị cốt lõi, những giá trị mà không nền tảng công nghệ nào có thể thay thế. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẵn sàng lắng nghe, đồng hành và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc nhằm hỗ trợ báo chí phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
