Sáng 10/11/2026, tại Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia Đền Chợ Củi, chương trình Giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt năm 2026 đã diễn ra trong không khí trang trọng, thành kính và đậm đà bản sắc văn hóa truyền thống.
Chương trình do Trung tâm Nghiên cứu Lịch sử và Bảo tồn Di sản Văn hóa Quốc gia, Viện Nghiên cứu Văn hóa và Phát triển phối hợp với UBND xã Nghi Xuân và Ban Quản lý Di tích quốc gia Đền Chợ Củi tổ chức, diễn ra từ ngày 10 đến 12/11/2026, nhân dịp lễ giỗ Quan Hoàng Mười.
Phát biểu khai mạc, ThS. Nguyễn Danh Hòa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa và Phát triển, Trưởng Ban Tổ chức, chính thức mở đầu chuỗi hoạt động giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tại Đền Chợ Củi năm 2026.
Với mục tiêu kết nối cộng đồng thực hành tín ngưỡng, chương trình tạo không gian để các nghệ nhân, thanh đồng, đồng thầy, thủ nhang đến từ nhiều địa phương gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm và giới thiệu những nét đẹp trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu đến với công chúng.
Việc lựa chọn Đền Chợ Củi làm địa điểm tổ chức càng làm tăng thêm ý nghĩa văn hóa, tâm linh của sự kiện. Đây là di tích gắn bó mật thiết với tín ngưỡng thờ Quan Hoàng Mười, một trong những nét đặc sắc trong đời sống tín ngưỡng của người dân xứ Nghệ. Sự kết hợp giữa không gian di tích và hoạt động thực hành di sản đã góp phần tạo nên điểm gặp gỡ giữa truyền thống với đời sống văn hóa đương đại.
Những giá đồng đặc sắc, tái hiện vẻ đẹp di sản
Trong không gian linh thiêng của đền, các nghệ nhân và thanh đồng đã mang đến những phần thực hành giá đồng được chuẩn bị công phu. Sự kết hợp giữa âm nhạc chầu văn, nghệ thuật diễn xướng, múa thiêng, trang phục truyền thống và các nghi thức đặc trưng đã tạo nên không gian văn hóa giàu bản sắc.
Mỗi giá đồng không đơn thuần là một hình thức trình diễn mà còn phản ánh chiều sâu văn hóa, tín ngưỡng, lịch sử và đời sống tinh thần của cộng đồng. Qua từng làn điệu chầu văn, từng động tác diễn xướng và sắc phục truyền thống, những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ tiếp tục được tái hiện và lan tỏa.
Một trong những điểm nhấn của chương trình là phần thực hành giá đồng Quan Hoàng Mười do Nghệ nhân ưu tú Hoàng Lương Nguyên thể hiện. Với sự am hiểu về nghi lễ và nghệ thuật diễn xướng, phần thực hành đã góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của tín ngưỡng thờ Mẫu, đặc biệt là những giá trị văn hóa gắn bó lâu đời với vùng đất Nghệ Tĩnh.
Cùng tham gia chương trình, Nghệ nhân dân gian Trịnh Văn Ngọc, thủ nhang đền Chiêu Trưng Đại vương Lê Khôi (xã Đức Quang), cũng thực hành giá chầu Quan Hoàng Mười, góp thêm sắc màu đặc trưng cho không gian giao lưu văn hóa tâm linh tại Đền Chợ Củi.
Thông qua các hoạt động thực hành, chương trình không chỉ tạo điều kiện để nghệ nhân thể hiện vốn hiểu biết, kỹ năng và tâm huyết với di sản mà còn giúp công chúng có thêm cơ hội tiếp cận, tìm hiểu những giá trị đặc sắc của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ.
Kết nối nguồn lực xã hội trong hành trình bảo tồn di sản
Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức đã trao chứng nhận ghi nhận sự đồng hành, tài trợ của Công ty Cổ phần Tập đoàn Bia Rượu và Nước giải khát Sao Vàng (SAVABECO).
Sự tham gia của doanh nghiệp là nguồn lực hỗ trợ thiết thực, góp phần tạo điều kiện để các hoạt động giao lưu văn hóa được tổ chức, đồng thời thể hiện sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp đối với công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di sản truyền thống.
Thực tế cho thấy, bảo tồn di sản không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý văn hóa hay những người trực tiếp thực hành di sản. Đây còn là công việc cần sự chung tay của toàn xã hội, trong đó doanh nghiệp có thể đóng góp thông qua việc hỗ trợ nguồn lực, đồng hành với các hoạt động văn hóa cộng đồng và góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận di sản cho công chúng.
Bên cạnh sự đồng hành của doanh nghiệp, sự hiện diện của các nghệ sĩ tại chương trình cũng góp phần tăng cường kết nối giữa nghệ thuật và đời sống văn hóa tín ngưỡng. Đặc biệt, nghệ thuật hát chầu văn – thành tố quan trọng trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu – tiếp tục được giới thiệu, lan tỏa thông qua các hoạt động giao lưu và diễn xướng.
Việc ghi nhận những đóng góp của các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân thể hiện tinh thần xã hội hóa trong bảo tồn di sản, hướng tới xây dựng một môi trường văn hóa mà ở đó cộng đồng không chỉ là chủ thể gìn giữ mà còn trực tiếp tham gia phát huy giá trị di sản.
Gìn giữ di sản, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt là một loại hình tín ngưỡng dân gian đặc sắc, phản ánh quan niệm về thế giới tự nhiên, đời sống tinh thần và khát vọng hướng tới những điều tốt đẹp của người Việt. Di sản được hình thành, bồi đắp qua nhiều thế hệ, gắn liền với hệ thống nghi lễ, nghệ thuật hát văn, diễn xướng, trang phục và các phong tục truyền thống.
Năm 2016, UNESCO chính thức ghi danh Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Sự kiện này đánh dấu bước ghi nhận quan trọng đối với những giá trị văn hóa độc đáo, giàu tính nhân văn của di sản.
Tuy nhiên, giá trị của di sản không chỉ nằm ở sự ghi danh mà còn được thể hiện qua cách cộng đồng tiếp tục gìn giữ, thực hành và trao truyền những giá trị tốt đẹp trong đời sống hôm nay. Bởi vậy, bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu cần gắn với việc giữ gìn bản sắc, sự trang nghiêm của nghi lễ, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng và thực hành tín ngưỡng theo hướng văn minh, lành mạnh.
Trong bối cảnh đời sống xã hội ngày càng phát triển, những hoạt động giao lưu như tại Đền Chợ Củi có ý nghĩa thiết thực trong việc tạo môi trường kết nối giữa các thế hệ thực hành di sản, khuyến khích trao truyền tri thức dân gian và nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm bảo vệ di sản.
Chương trình Giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt năm 2026 tại Đền Chợ Củi tiếp tục diễn ra đến hết ngày 12/11/2026, với các hoạt động giao lưu, thực hành nghi lễ, hát văn và trao đổi kinh nghiệm giữa nghệ nhân, thanh đồng đến từ nhiều địa phương.
Từ không gian văn hóa tâm linh Đền Chợ Củi, chương trình gửi gắm thông điệp về sự trân trọng cội nguồn, ý thức gìn giữ bản sắc và trách nhiệm chung tay bảo tồn di sản. Đây cũng là dịp để những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được kết nối với cộng đồng, được trao truyền qua các thế hệ và lan tỏa bền vững trong đời sống đương đại.
