Trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác quản lý nhà nước về di sản văn hóa trên địa bàn TP.HCM được triển khai đồng bộ theo các kế hoạch và chương trình đã được UBND thành phố cùng Sở Văn hóa và Thể thao ban hành. Bên cạnh việc giải quyết thủ tục hành chính đúng quy định, ngành văn hóa tập trung tham mưu nhiều cơ chế, chính sách nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Một trong những dấu mốc nổi bật là việc tham mưu UBND TP.HCM ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa giai đoạn 2026–2030. Chương trình hướng tới triển khai đồng bộ các nhiệm vụ về kiểm kê, tu bổ di tích, bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, phát triển hệ thống bảo tàng, thúc đẩy chuyển đổi số và tăng cường quảng bá giá trị di sản gắn với phát triển văn hóa, du lịch.
Song song với đó, Sở Văn hóa và Thể thao tiếp tục hoàn thiện hồ sơ trình UBND thành phố ban hành Quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa; xây dựng các quy định về phí tham quan bảo tàng, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh; đồng thời tham mưu thành lập các hội đồng thẩm định chuyên môn trong lĩnh vực di sản văn hóa nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.
Ở lĩnh vực bảo tồn di sản, thành phố đang triển khai nhiều chương trình kiểm kê quy mô lớn đối với di tích, di sản văn hóa phi vật thể và di sản tư liệu. Nhiều đề án chuyên ngành cũng được xây dựng, trong đó có đề án bảo vệ và phát huy các di sản văn hóa phi vật thể thuộc Danh mục quốc gia, đề án bảo tồn Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ và kế hoạch quy hoạch khảo cổ trên địa bàn thành phố đến năm 2035, tầm nhìn 2050.
Đáng chú ý, TP.HCM tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành trung ương hoàn thiện hồ sơ khoa học để đề nghị UNESCO xem xét đưa Địa đạo Củ Chi trở thành Di sản thế giới. Việc Phó Thủ tướng Chính phủ thống nhất chủ trương lập hồ sơ được đánh giá là bước tiến quan trọng trong hành trình nâng tầm giá trị di sản của thành phố trên trường quốc tế.
Công tác xếp hạng và kiểm kê di tích cũng được đẩy mạnh. Thành phố triển khai nhiều hồ sơ xếp hạng di tích cấp thành phố, chuẩn bị hồ sơ xếp hạng cấp quốc gia đối với một số di tích tiêu biểu, đồng thời tổ chức kiểm kê hàng trăm công trình, địa điểm có giá trị lịch sử - văn hóa để bổ sung vào danh mục kiểm kê di tích năm 2026.
Hoạt động của hệ thống bảo tàng tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Trong 6 tháng đầu năm, các bảo tàng thuộc Sở Văn hóa và Thể thao đón hơn 2,16 triệu lượt khách, tăng 28% so với cùng kỳ năm trước; trong khi các bảo tàng ngoài công lập cũng thu hút trên 92.000 lượt khách tham quan. Nhiều chương trình trưng bày chuyên đề, triển lãm lưu động, giáo dục di sản tại trường học và các hoạt động nghiên cứu khoa học được tổ chức, góp phần đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng.
Các bảo tàng cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số thông qua số hóa hiện vật, xây dựng cơ sở dữ liệu số, phát triển hệ thống thuyết minh tự động bằng mã QR, ứng dụng công nghệ 3D và thực tế ảo trong trưng bày. Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm nâng cao trải nghiệm của công chúng và hiện đại hóa hoạt động bảo tàng trong thời kỳ chuyển đổi số.
Ngoài ra, nhiều dự án cải tạo, nâng cấp các bảo tàng trọng điểm tiếp tục được triển khai; các đơn vị từng bước xây dựng phương án tự chủ tài chính, mở rộng dịch vụ văn hóa và phát triển mô hình "bảo tàng về đêm", góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch văn hóa của thành phố.
Theo đánh giá của Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, phần lớn nhiệm vụ trọng tâm trong lĩnh vực di sản văn hóa 6 tháng đầu năm được triển khai đúng tiến độ. Tuy nhiên, một số nội dung vẫn đang hoàn thiện hồ sơ hoặc chờ ý kiến thẩm định của các cơ quan có thẩm quyền, đặc biệt là việc thành lập các hội đồng chuyên môn và bố trí nguồn lực để thực hiện các đề án lớn. Trong 6 tháng cuối năm, ngành văn hóa sẽ tiếp tục tập trung hoàn thiện các cơ chế, chính sách, đẩy nhanh tiến độ kiểm kê di sản, thúc đẩy chuyển đổi số và phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa đặc trưng, góp phần xây dựng TP.HCM trở thành trung tâm văn hóa năng động của cả nước.
