Cách mạng tháng Tám năm 1945 tại Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định: Giương cao cờ đỏ sao vàng báo hiệu sự toàn thắng

09/07/2022 09:19

Ngày 03 tháng 02 năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập và lãnh đạo cách mạng Việt Nam vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác; lãnh đạo và tổ chức các cao trào cách mạng, tiến hành Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước năm 1945.

cmt8-1-1657332946.jpg
Nhà ông Chung Văn Năm - Ấp 5, xã Đa Phước, huyện Bình Chánh, nơi đồng chí Trần Văn Giàu cùng các đồng chí vượt ngục Tà Lài về bàn kế hoạch chuẩn bị cho Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Ngày 09 tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp, Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương mở rộng phát động một cao trào cách mạng làm tiền đề cho Tổng khởi nghĩa, thay đổi các hình thức tuyên truyền, cổ động, tổ chức và đấu tranh cho thích hợp. Tháng 3 năm 1945, Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”. Từ tháng 4 năm 1945, cao trào kháng Nhật cứu nước diễn ra mạnh mẽ, phong phú về nội dung và hình thức. Ngày 16 tháng 8 năm 1945, Đại hội Quốc dân họp tại Tân Trào đã thông qua “10 chính sách lớn của Đồng Minh”, “Lệnh tổng khởi nghĩa”, quy định Quốc kỳ, Quốc ca và thành lập Ủy ban Dân tộc giải phóng Trung ương tức Chính phủ lâm thời. Ngay trong đêm, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư kêu gọi đồng bào cả nước đứng lên Tổng khởi nghĩa trong đó nhấn mạnh: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy, đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”.

cmt8-2-1657333001.jpg
Nhà số 202 đường Chasseloup Laubat (nay là đường Nguyễn Thị Minh Khai). Nơi đây là phòng khám của Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, thủ lĩnh Thanh niên Tiền Phong, là nơi cờ búa liềm treo công khai ngày 25/8/1945.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân cả nước nhất tề nổi dậy tiến hành Tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Từ ngày 14 tháng 8 đến ngày 18 tháng 8 năm 1945, cuộc Tổng khởi nghĩa nổ ra giành thắng lợi ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ, đại bộ phận miền Trung, một phần miền Nam. Ngày 19 tháng 8 năm 1945 khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi tại Hà Nội. Ngày 23 tháng 8 năm 1945 khởi nghĩa giành thắng lợi tại Huế.

Tại Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định, chấp hành lệnh Tổng khởi nghĩa của Ủy ban kháng chiến toàn quốc, ngày 15 tháng 8 năm 1945, Thường vụ Xứ ủy Nam Kỳ đã nhanh chóng thành lập Ủy ban khởi nghĩa do Bí thư Xứ ủy Trần Văn Giàu làm Chủ tịch.

Sáng ngày 18 tháng 8 năm 1945, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch - Tổng Thư ký Thanh niên Tiền phong treo cờ búa liềm công khai trước cửa nhà. Chiều cùng ngày, tại sân bóng Vườn Ông Thượng (nay là công viên Tao Đàn), trong lễ tuyên thệ lần thứ hai của Thanh niên Tiền phong, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch đọc diễn văn khích lệ lòng yêu nước, cổ vũ quần chúng đứng lên giành độc lập, dân chủ. Ngày 20 tháng 8 năm 1945, Mặt trận Việt Minh ra mắt công khai tại rạp hát Nguyễn Văn Hảo, thông qua Chương trình hành động của Mặt trận, được nhân dân đồng tình hưởng ứng.

cmt8-3-1657333055.jpg
Rạp Nguyễn Văn Hảo (nay là Nhà hát Kịch Thành phố Hồ Chí Minh, đường Trần Hưng Đạo, Quận 1), nơi Mặt trận Việt Minh ra mắt công khai ngày 20/8/1945.

Ngày 21 tháng 8 năm 1945, Hội nghị Xứ ủy Tiền phong mở rộng đã quyết định thành lập Ủy ban Hành chánh lâm thời Nam Bộ do đồng chí Trần Văn Giàu làm Chủ tịch và thống nhất giao cho Tỉnh ủy Tân An giành chính quyền ở thị xã, làm chủ một số vùng và vị trí then chốt. Trước tình hình quân Nhật đã án binh bất động, Hội nghị nhanh chóng quyết định về kế hoạch khởi nghĩa tại Sài Gòn vào đêm ngày 24 tháng 8 và rạng sáng ngày 25 tháng 8, tổ chức biểu tình vũ trang ra mắt Ủy ban Hành chánh lâm thời Nam Bộ trước quốc dân đồng bào.

cmt8-4-1657333093.jpg
Dinh Khâm Sai (nay là Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh, số 65 Lý Tự Trọng, Quận 1), là nơi cờ đỏ sao vàng được cắm lên vào đêm ngày 24/8/1945.

Thực hiện kế hoạch, ngay trong đêm ngày 24 tháng 8, quần chúng Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định và các tỉnh lân cận mang theo giáo mác, tầm vông,... hừng hực khí thế cách mạng kéo về nội thành, nhanh chóng chiếm giữ các cơ quan quan trọng như: Sở Công an, Sở Cảnh sát, Nhà ga, Bưu điện... Đến 22 giờ, tráng đoàn Lê Lai thuộc Thanh niên Tiền phong chiếm Dinh Khâm Sai (nay là Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh) bắt giữ Khâm sai Nguyễn Văn Sâm của Chính phủ Trần Trọng Kim, hạ cờ quẻ ly, giương cao cờ đỏ sao vàng báo hiệu sự toàn thắng.

cmt8-5-1657333130.jpg
Nhân dân với tầm vông vạt nhọn kéo vào nội thành tham gia Tổng khởi nghĩa ở Sài Gòn, ngày 25/8/1945.

Sáng ngày 25 tháng 8 năm 1945, hàng triệu quần chúng nhân dân ở nội, ngoại thành và các tỉnh lân cận đổ về trung tâm thành phố dự mittinh chào mừng Ủy ban Hành chánh lâm thời Nam Bộ với các băng rôn, khẩu hiệu, biểu ngữ: “Việt Nam hoàn toàn độc lập”, “Tất cả về tay Việt Minh”, “Mặt trận Việt Minh muôn năm”,... Cờ đỏ sao vàng ngập tràn trên đường phố, bay hiên ngang trên các công sở đánh dấu thắng lợi cuộc khởi nghĩa tại Sài Gòn.

Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám đã mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam, kỷ nguyên của độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Ngày 02 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội) khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tuyên bố trước quốc dân đồng bào và toàn thế giới, Việt Nam đã trở thành nước tự do, độc lập./.

Theo Sở VH&TT TPHCM
Bạn đang đọc bài viết "Cách mạng tháng Tám năm 1945 tại Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định: Giương cao cờ đỏ sao vàng báo hiệu sự toàn thắng" tại chuyên mục Văn hiến phương Nam. Chuyên trang của Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển.