
Ngày 19/11, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi đã ký Quyết định số 5311 công nhận Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là di tích hỗn hợp cấp thành phố. Đây là hai điểm di sản đầu tiên trên địa bàn được phân loại và xếp hạng theo quy định mới về “di tích hỗn hợp” - loại hình kết hợp giữa các yếu tố lịch sử, kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ - kể từ khi Luật Di sản văn hóa năm 2024 có hiệu lực.
Theo hồ sơ của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn tọa lạc tại khu vực chân đèo Hải Vân (thuộc phường Hòa Hiệp Bắc, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng). Đây là hai mắt xích quân sự trọng yếu trong hệ thống phòng thủ ven biển Đà Nẵng dưới triều Nguyễn.
Được kiến tạo và củng cố trong khoảng thời gian từ thế kỷ XVII đến giữa thế kỷ XIX, hai công trình này án ngữ tại vị trí chiến lược ngay cửa ải tự nhiên hiểm trở, nhằm kiểm soát tuyến đường thiên lý Bắc - Nam và trấn giữ cửa ngõ phía Bắc vịnh Đà Nẵng, tạo thành lá chắn bảo vệ kinh đô Huế cùng dải duyên hải miền Trung.
Dòng chảy lịch sử tại khu vực chân đèo Hải Vân còn ghi dấu những trang sử bi tráng trong giai đoạn 1858 - 1860. Nơi đây từng là chiến địa diễn ra nhiều cuộc đụng độ quyết liệt giữa quân đội triều Nguyễn và liên quân xâm lược Pháp - Tây Ban Nha.
Giá trị của hai di tích càng được khẳng định qua các đợt thám sát, khai quật khảo cổ học với diện tích 300 m² tại mỗi địa điểm. Quá trình nghiên cứu thực địa đã làm phát lộ nhiều dấu tích nền móng kiến trúc cổ cùng hệ thống di vật có giá trị, cung cấp tư liệu khoa học để giới chuyên môn nhận diện quy mô, cấu trúc và niên đại của từng hạng mục.
Việc chính thức ghi danh Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn vào danh mục di tích cấp thành phố không chỉ góp phần tôn vinh các giá trị lịch sử, khảo cổ mà còn thiết lập cơ sở pháp lý cho công tác khoanh vùng bảo vệ và quản lý di sản tại khu vực Tây Bắc thành phố.
Trong giai đoạn tiếp theo, Trung tâm Quản lý Di sản và Bảo tàng Đà Nẵng sẽ phối hợp với các đơn vị chuyên môn tiếp tục nghiên cứu, làm rõ hơn những dữ liệu thu được sau khai quật. Trên cơ sở đó, ngành văn hóa thành phố sẽ xây dựng phương án bảo tồn nguyên trạng các hố khai quật và dấu tích khảo cổ, hướng tới phát huy tiềm năng văn hóa, lịch sử của hai di tích trong đời sống đương đại.
Hữu Tiến