Đền Tam Lang (Hà Tĩnh) tổ chức Chương trình giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt năm 2026

Sự kiện được tổ chức trong bối cảnh công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể ngày càng được các cấp, ngành và cộng đồng xã hội quan tâm. Đặc biệt, sau khi thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, nhiều hoạt động nghiên cứu, bảo tồn và thực hành đúng giá trị nguyên gốc của di sản đã được triển khai rộng khắp tại nhiều địa phương.

Ngày 22/6/2026, UBND xã Xuân Lộc đã ban hành Văn bản số 1413/UBND-VHXH thống nhất chủ trương phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Lịch sử và Bảo tồn Di sản Văn hóa Quốc gia thuộc Viện Nghiên cứu Văn hóa và Phát triển tổ chức chương trình giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt tại Đền Tam Lang.

Theo kế hoạch, chương trình sẽ diễn ra trong bốn ngày với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa tín ngưỡng truyền thống, thu hút sự tham gia của các thủ nhang, thanh đồng, cung văn, hầu dâng cùng đông đảo những người yêu mến văn hóa dân gian đến từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Không chỉ là hoạt động tín ngưỡng đơn thuần, chương trình còn là dịp để cộng đồng thực hành tín ngưỡng gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp của tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống đương đại. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về việc thực hành tín ngưỡng đúng chuẩn mực văn hóa, phù hợp với truyền thống dân tộc và quy định của pháp luật.

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ - Di sản văn hóa đặc sắc của người Việt

Trong kho tàng di sản văn hóa Việt Nam, tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ giữ vị trí đặc biệt bởi đây là một hình thức tín ngưỡng dân gian mang đậm bản sắc dân tộc, phản ánh đời sống tâm linh, lịch sử, văn hóa và triết lý nhân sinh của người Việt.

Tín ngưỡng thờ Mẫu hình thành từ nhu cầu tôn vinh người Mẹ - biểu tượng của sự sinh sôi, che chở và bảo hộ cho cuộc sống con người. Qua quá trình phát triển lâu dài trong lịch sử, tín ngưỡng này đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần của nhiều cộng đồng dân cư trên khắp cả nước.

Nghi lễ thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ bao gồm nhiều yếu tố văn hóa đặc sắc như hát văn, hầu đồng, trang phục truyền thống, âm nhạc dân gian, nghi thức dâng lễ cùng hệ thống truyền thuyết, thần tích phong phú. Những yếu tố đó kết hợp hài hòa, tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc, góp phần lưu giữ nhiều giá trị nghệ thuật truyền thống của dân tộc.

Năm 2016, UNESCO chính thức ghi danh “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây không chỉ là niềm tự hào của Việt Nam mà còn khẳng định sức sống bền bỉ của một loại hình tín ngưỡng dân gian đã tồn tại và phát triển qua nhiều thế kỷ.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, việc tổ chức các chương trình giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu mang ý nghĩa quan trọng trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời tạo điều kiện để các giá trị văn hóa truyền thống được trao truyền cho thế hệ trẻ.

Đền Tam Lang - Di tích lịch sử văn hóa giàu giá trị của Hà Tĩnh

Địa điểm diễn ra chương trình là Đền Tam Lang, một trong những di tích lịch sử văn hóa có nhiều giá trị tiêu biểu của tỉnh Hà Tĩnh.

Theo các nguồn tư liệu địa phương, Đền Tam Lang được hình thành từ nhiều thế kỷ trước, gắn với đời sống tín ngưỡng của cư dân vùng ven sông thuộc khu vực Bắc Trung Bộ. Từ lâu, nơi đây đã trở thành địa chỉ sinh hoạt văn hóa tâm linh quen thuộc của người dân địa phương cũng như du khách thập phương.

Ngôi đền thờ Tam Lang Long Vương, gắn với tín ngưỡng thờ thần nước - loại hình tín ngưỡng có lịch sử lâu đời trong đời sống của cư dân nông nghiệp lúa nước Việt Nam. Trong quan niệm dân gian, nước là yếu tố quyết định sự sống, mùa màng và sự phát triển của cộng đồng. Chính vì vậy, việc thờ phụng các vị thần cai quản sông nước đã trở thành nét văn hóa đặc trưng tại nhiều vùng quê Việt Nam.

Không chỉ mang giá trị tín ngưỡng, Đền Tam Lang còn lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử quan trọng. Trong các thời kỳ đấu tranh cách mạng, nơi đây từng là địa điểm hội họp, tuyên truyền và tập hợp lực lượng của phong trào cách mạng địa phương.

Trong những năm cao trào cách mạng 1930-1931, khu vực Đền Tam Lang được xem là một trong những địa điểm sinh hoạt bí mật của các tổ chức yêu nước. Trong thời kỳ chuẩn bị Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, nhiều cuộc họp quan trọng của lực lượng cách mạng tại địa phương cũng được tổ chức tại đây.

Trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, khu vực Đền Tam Lang tiếp tục đóng vai trò là địa điểm phục vụ các hoạt động hậu cần, dân quân tự vệ và phong trào cách mạng địa phương.

Với những giá trị nổi bật về lịch sử và văn hóa, năm 2006, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã công nhận Đền Tam Lang là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.

Trải qua thời gian và những biến động của lịch sử, Đền Tam Lang vẫn được nhân dân địa phương gìn giữ, bảo tồn và trở thành không gian sinh hoạt văn hóa tâm linh quan trọng, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay.

Lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại

Trong những năm gần đây, cùng với sự quan tâm của Nhà nước đối với công tác bảo tồn di sản văn hóa, nhiều hoạt động thực hành tín ngưỡng truyền thống đã được tổ chức theo hướng văn minh, đúng quy định và phát huy giá trị tích cực trong đời sống xã hội.

Chương trình giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ năm 2026 tại Đền Tam Lang được kỳ vọng sẽ trở thành một điểm nhấn văn hóa của địa phương, góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất và con người Hà Tĩnh tới bạn bè trong nước.

Thông qua các hoạt động giao lưu, người tham gia có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về giá trị của tín ngưỡng thờ Mẫu, về lịch sử hình thành và phát triển của các thực hành văn hóa dân gian, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc bảo tồn di sản.

Đây cũng là dịp để các nhà nghiên cứu văn hóa, nghệ nhân dân gian, thanh đồng, cung văn và những người thực hành tín ngưỡng gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, cùng chung tay gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống trước những tác động của quá trình hội nhập và phát triển.

Việc tổ chức chương trình tại Đền Tam Lang còn góp phần thúc đẩy hoạt động du lịch văn hóa tâm linh, tạo điều kiện để du khách trong và ngoài tỉnh tiếp cận, tìm hiểu các giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương.

Với ý nghĩa đó, Chương trình giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt năm 2026 hứa hẹn sẽ trở thành ngày hội văn hóa giàu bản sắc, góp phần lan tỏa những giá trị nhân văn tốt đẹp của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò của di sản văn hóa trong đời sống cộng đồng đương đại.