Tham luận "Công nghệ số giúp nâng tầm các sản phẩm văn hóa xứ Nghệ ra công chúng"

Sáng nay 27/12/2023, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Hội thảo khoa học "Từ đề cương Văn hoá Việt Nam - Định hướng chiến lược phát triển Văn hoá tỉnh Nghệ An đến năm 2030". Tại Hội thảo, Ths. Kiều Công Thược - Ủy viên Ban Thông tin Truyền thông Trung ương GHPGVN - Tổng Thư ký Liên minh Công nghệ VTA có bài tham luận "Công nghệ số giúp nâng tầm các sản phẩm Văn hoá xứ Nghệ ra công chúng". Tạp chí điện tử Văn hoá và Phát triển trân trọng đăng bài tham luận này.

ad4178381abff8e-1703645083.jpg
Ths. Kiều Công Thược - Ủy viên Ban Thông tin Truyền thông Trung ương GHPGVN - Tổng Thư ký Liên minh Công nghệ VTA tại Hội thảo

Tóm tắt

Tham luận "Công nghệ số giúp nâng tầm các sản phẩm văn hóa xứ Nghệ ra công chúng" mô tả tổng quan về văn hóa xứ Nghệ, đặc điểm nổi bật, giá trị văn hóa, ý nghĩa lịch sử, phân tích sự ảnh hưởng tích cực của công nghệ trong việc bảo tồn, phát triển và truyền bá văn hóa xứ Nghệ, mô tả quá trình xuất hiện của công nghệ trong văn hóa, từ việc số hóa tài liệu đến ứng dụng công nghệ trong nghệ thuật và giáo dục; cách công nghệ đã thay đổi hỗ trợ các sản phẩm văn hóa xứ Nghệ được tạo ra, truyền bá, và tương tác với công chúng; đánh giá cách công nghệ đóng góp vào việc bảo tồn di sản văn hóa, từ kỹ thuật số hóa tài liệu đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phục hồi; các quá trình và công nghệ kỹ thuật số hóa tài liệu văn hóa để bảo tồn và truyền bá kiến thức truyền thống, công nghệ đóng góp vào việc bảo tồn di sản văn hóa, từ kỹ thuật số hóa tài liệu đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phục hồi; quá trình và công nghệ kỹ thuật số hóa tài liệu văn hóa để bảo tồn và truyền bá kiến thức truyền thống. 

Cách công nghệ được áp dụng để bảo tồn và truyền bá tư liệu văn hóa truyền thống, bao gồm video, hình ảnh, và âm nhạc, thảo luận về vai trò của công nghệ trong việc lưu trữ và duy trì các di sản văn hóa, từ bảo tàng số đến các hệ thống quản lý thông tin; đặc điểm cách mà công nghệ thúc đẩy sự sáng tạo và phát triển nghệ thuật, từ ứng dụng mới đến sự tương tác nghệ sĩ và khán giả; cách công nghệ mở ra cơ hội đa dạng trong sáng tạo nghệ thuật, kích thích sự đa dạng văn hóa và sự thay đổi trong biểu đạt nghệ thuật, nâng cao trải nghiệm tương tác của khán giả, từ ứng dụng di động đến trải nghiệm thực tế ảo, công nghệ được tích hợp vào quá trình sản xuất và kết xuất các sản phẩm văn hóa xứ Nghệ, từ phim ảnh đến nghệ thuật trực tuyến; cách công nghệ giúp sản phẩm văn hóa xứ Nghệ lan tỏa rộng rãi và tiếp cận mọi lớp xã hội; Mô tả cách công nghệ thuận tiện cho việc truyền tải thông điệp văn hóa, từ mạng xã hội đến các nền tảng trực tuyến. 

Đánh giá thách thức, cơ hội mới mà công nghệ mang lại cho sự sáng tạo và tiếp cận văn hóa xứ Nghệ, từ sự đa dạng đến mở rộng cơ hội tiếp cận; kêu gọi các hướng phát triển tiếp theo để tận dụng tối đa ưu điểm của công nghệ trong việc phát triển văn hóa xứ Nghệ, nhưng triển vọng và hướng phát triển của văn hóa xứ Nghệ thông qua sự hợp tác tích cực với các công ty công nghệ, gợi mở những giải pháp, các hướng phát triển căn cơ trong việc ứng dụng công nghệ số phát triển văn hóa xứ Nghệ bền vững ra cộng đồng.

I. Tổng quan về văn hoá xứ Nghệ

Xứ Nghệ là tên chung của vùng Hoan Châu (驩州) cũ từ thời nhà Hậu Lê, tức Nghệ An và Hà Tĩnh hiện nay. Hai tỉnh này cùng chung một vùng văn hóa gọi là văn hóa Lam Hồng, có chung biểu tượng là núi Hồng - sông Lam. Núi Hồng Lĩnh nằm trọn trong đất Hà Tĩnh và sông Lam nằm ở ranh giới giữa Nghệ An và Hà Tĩnh. Trung tâm của xứ Nghệ nằm ở hai bên dòng sông Lam là phủ Đức Quang và phủ Anh Đô khi xưa, tức là các huyện Hương Sơn, Đức Thọ, Can Lộc, Nghi Xuân, thị xã Hồng Lĩnh của Hà Tĩnh và các huyện Thanh Chương, Nghi Lộc, thành phố Vinh, Hưng Nguyên, Nam Đàn, Đô Lương, Anh Sơn của Nghệ An ngày nay. 

Văn hóa xứ Nghệ (hay còn gọi Văn hóa Lam Hồng) là một phần quan trọng của di sản văn hóa Việt Nam, đặc biệt là tại vùng miền miền Bắc nước ta. Đây là một vùng đất mang đậm nền văn hóa truyền thống, được hình thành và phát triển qua nhiều thế kỷ. Văn hóa xứ Nghệ không chỉ phản ánh sự đa dạng về lịch sử, văn hóa, và địa lý mà còn thể hiện sự sáng tạo và tình cảm sâu sắc của những người dân sinh sống ở đây.

1. Văn hóa xứ Nghệ

Văn hóa xứ Nghệ là một phần không thể tách rời của di sản văn hóa Việt Nam, đặc biệt nổi bật trong khu vực miền Bắc. Đây là một khái niệm đa chiều, bao gồm nhiều khía cạnh như ngôn ngữ, nghệ thuật, lễ hội, truyền thống, và cách sống của cộng đồng người xứ Nghệ.

2. Đặc điểm về Văn hóa xứ Nghệ

2.1. Ngôn ngữ và Âm nhạc: Văn hóa xứ Nghệ thường được thể hiện thông qua ngôn ngữ, hát ru, các loại hình ca trù và cải lương. Ngôn ngữ và âm nhạc là những phương tiện mạnh mẽ để bảo tồn và truyền đạt những giá trị văn hóa độc đáo của nơi này.

2.2. Nghệ thuật Dân dụ: Nghệ thuật dân dụ và truyền thống là một phần quan trọng của văn hóa xứ Nghệ, thể hiện trong nghệ thuật điêu khắc, trang trí, và nghệ thuật dân gian, đều phản ánh sự khéo léo và sáng tạo của cộng đồng.

2.3. Lễ hội và Nghi lễ: Các lễ hội và nghi lễ truyền thống thường diễn ra tại xứ Nghệ, như lễ hội đền Hùng vào mỗi dịp xuân về hay các lễ hội địa phương, mang đến không khí vui tươi và tính cộng đồng mạnh mẽ. Các nghi lễ lớn nhỏ, từ lễ cưới đến lễ chùa, thường diễn ra với sự trang nghiêm và tôn trọng đối với truyền thống.

3. Đặc trưng Địa lý

3.1. Cảnh đẹp tự nhiên: Xứ Nghệ nổi tiếng với những cảnh đẹp hữu tình, từ những thảo nguyên bát ngát, đồng cỏ xanh mướt, đến những dãy núi uốn lượn, tạo nên bức tranh hùng vĩ và đặc trưng cho vùng miền này.

3.2. Đồng cỏ và Đồng ruộng: Xứ Nghệ là một trong những nơi có truyền thống về nông nghiệp, với những cánh đồng lúa bát ngát, làm nền tảng cho nền kinh tế và văn hóa của cộng đồng.

4. Giá trị và tình thần cộng đồng

4.1. Tôn giáo và tâm linh: Xứ Nghệ thường gắn liền với các giá trị tôn giáo và tâm linh, thể hiện qua việc tôn trọng đất đai, tổ tiên và sự linh thiêng trong từng hành động của cộng đồng.

4.2. Gia đình và cộng đồng: Gia đình và cộng đồng có vai trò lớn trong văn hóa xứ Nghệ, tạo nên một môi trường ấm cúng và hỗ trợ cho mỗi thành viên.

Văn hóa xứ Nghệ không chỉ là một khía cạnh văn hóa cục bộ mà còn là một phần quan trọng của sự đa dạng và sự phong phú của văn hóa Việt Nam toàn diện.

Trước những thách thức của sự hiện đại hóa, và công nghệ, Nghệ An cần nhận thức vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và nâng tầm giá trị văn hóa xứ Nghệ ra công chúng.

5. Tầm quan trọng trong bảo tồn và phát triển văn hóa xứ Nghệ

Sự quan trọng của bảo tồn và phát triển văn hóa xứ Nghệ không chỉ nằm ở việc giữ gìn di sản văn hóa lâu dài mà còn liên quan đến nhiều khía cạnh khác nhau, từ kinh tế đến tâm linh và nhận thức xã hội.

5.1. Bảo tồn di sản lịch sử và văn hóa: Bảo tồn văn hóa xứ Nghệ giữ cho sự đa dạng văn hóa của Việt Nam không bị mất mát. Những giá trị truyền thống, từ ngôn ngữ đến nghệ thuật dân dụ, là những nguồn cảm hứng quý báu cho thế hệ hiện tại và tương lai; tạo nên tình cảm đoàn kết trong cộng đồng. Bảo tồn văn hóa giúp duy trì và củng cố những liên kết xã hội, gia đình, và nhóm cộng đồng.

5.2. Góp phần vào phát triển kinh tế và du lịch: Bảo tồn văn hóa xứ Nghệ có thể giúp thúc đẩy ngành du lịch văn hóa, khiến cho du khách quốc tế và trong nước quan tâm đến những trải nghiệm văn hóa độc đáo và lễ hội truyền thống; bảo tồn nghệ thuật dân dụ và thủ công truyền thống. Sự phát triển của những nghệ nhân và thợ thủ công giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và đồng thời tạo ra cơ hội kinh doanh mới.

5.3. Tăng cường tinh thần yêu nước và tự hào dân tộc: Bảo tồn văn hóa không chỉ giữ cho quá khứ sống mãi mà còn hình thành nhận thức văn hóa hiện đại. Những giá trị và truyền thống trở thành một phần không thể thiếu của bức tranh văn hóa đương đại; làm nổi bật những đặc điểm riêng biệt và tư duy quốc gia, góp phần tăng cường tình yêu và tự hào dân tộc.

5.4. Tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững: Văn hóa xứ Nghệ thường liên quan chặt chẽ đến môi trường và thiên nhiên. Bảo tồn văn hóa là đồng thời bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững; có thể tạo điều kiện cho sự sáng tạo và đổi mới trong nghệ thuật và văn hóa, góp phần vào sự phát triển toàn diện của cộng đồng.

Với những đóng góp đa chiều như vậy, việc bảo tồn và phát triển văn hóa xứ Nghệ không chỉ là nhiệm vụ của cộng đồng địa phương mà còn là của toàn xã hội, nhằm xây dựng một tương lai phồn thịnh và đa dạng văn hóa.

II. Công nghệ trong phát triển văn hoá

Sự xuất hiện của công nghệ trong lĩnh vực văn hóa đã mở ra những khả năng mới, tạo ra sự đổi đột trong cách chúng ta sản xuất, truyền tải, và tương tác với nền văn hóa. Dưới đây là một số khía cạnh quan trọng của sự xuất hiện này:

1. Kỹ thuật số hóa tư liệu văn hóa: Công nghệ đã giúp chúng ta kỹ thuật số hóa và bảo tồn các tư liệu văn hóa truyền thống như sách cổ, tác phẩm nghệ thuật, và bản ghi âm. Điều này không chỉ giúp duy trì di sản mà còn chống lại sự mất mát do thời gian và môi trường; mở rộng khả năng truy cập của mọi người đối với tư liệu văn hóa. Bây giờ, mọi người có thể truy cập thư viện số, bảo tàng ảo, và các tài nguyên trực tuyến một cách dễ dàng từ mọi nơi trên thế giới.

2. Công nghệ làm đa dạng trong sáng tạo nghệ thuật: Công nghệ đã tạo ra cơ hội cho sự sáng tạo đa phương tiện, từ video nghệ thuật đến triển lãm ảo. Nghệ sĩ có thể sử dụng công nghệ để tạo ra trải nghiệm tương tác, mở rộng sự tham gia của khán giả trong quá trình nghệ thuật, sự xuất hiện của công nghệ ảo và thực tế ảo đã mở ra không gian mới cho sự sáng tạo trong nghệ thuật và văn hóa. Những trải nghiệm ảo này không chỉ mang lại niềm vui mới mẻ mà còn mở rộng giới hạn của sự sáng tạo nghệ thuật. Trên các nền tảng trực tuyến, từ việc sản xuất video, âm nhạc, đến nghệ thuật số, mở ra cơ hội cho nghệ sĩ từ các cộng đồng địa phương và thiểu số để chia sẻ và quảng bá tác phẩm của họ một cách toàn cầu.

3. Công nghệ hỗ trợ cho truyền thông và tiếp thị văn hóa: Công nghệ mạng xã hội đã tăng cường sức ảnh hưởng của văn hóa thông qua việc chia sẻ trải nghiệm, ý kiến, và nghệ thuật. Nền văn hóa ngày càng trở nên toàn cầu hóa và tương tác qua các nền tảng trực tuyến; cung cấp các công cụ mới cho việc tiếp thị và quảng bá văn hóa. Nghệ sĩ và tổ chức văn hóa có thể sử dụng các nền tảng trực tuyến để quảng bá sự kiện, sản phẩm, và nghệ sĩ với sự tiếp cận rộng rãi hơn.

4. Công nghệ hỗ trợ giáo dục và tăng cường nhận thức: Công nghệ đã mở ra cánh cửa cho giáo dục văn hóa trực tuyến. Bây giờ, mọi người có thể học về văn hóa Xứ Nghệ từ mọi nơi trên thế giới thông qua các khóa học trực tuyến và tài nguyên giáo dục đa phương tiện; giúp tăng cường nhận thức về văn hóa thông qua ứng dụng di động, trò chơi giáo dục, và nền tảng trực tuyến khác. Người ta có thể khám phá văn hóa Xứ Nghệ qua các trải nghiệm tương tác và học hỏi. 

5. Công nghệ giúp các nghệ sĩ có thể kết nối: ngày nay khán giả trên khắp thế giới một cách nhanh chóng thông qua các nền tảng trực tuyến, sự tương tác trực tuyến giữa nghệ sĩ và khán giả có thể tạo ra trải nghiệm sáng tạo mới và tăng cường liên kết cộng đồng.

6. Công nghệ tạo ra trải nghiệm không giới hạn không gian, thời gian: Ngày nay việc giải trí tương tác, từ trò chơi video đến sự kiện trực tuyến tương tác, giúp cho sự phát triển của thể thao điện tử mở ra cơ hội mới cho việc sáng tạo trong lĩnh vực này, nó cũng mở ra cơ hội để người dùng khám phá và tương tác với nền văn hóa toàn cầu một cách trực tuyến, ứng dụng và nền tảng trực tuyến giúp người dùng học ngôn ngữ và hiểu biết văn hóa một cách linh hoạt, mở ra cánh cửa cho sự kết nối và tương tác văn hóa không giới hạn, tạo ra một môi trường đa dạng và mở cửa cho trao đổi ý kiến và trải nghiệm, sự tương tác trực tuyến giữa các nghệ sĩ và nhóm văn hóa từ các quốc gia khác nhau đưa đến những sáng tạo mới và kết hợp các yếu tố văn hóa đặc trưng.

7. Công nghệ có thể được sử dụng để đào tạo nhân sự: Việc phat triển kỹ năng một cách linh hoạt và hiệu quả, giúp các tổ chức có thể tận dụng công nghệ để xây dựng và duy trì một văn hóa sáng tạo, khuyến khích đổi mới và tương tác.

8. Công nghệ hỗ trợ các nền tảng tài chính đám đông trực tuyến: Nền tảng này giúp nghệ sĩ và nghệ nhân có thể nhận được sự hỗ trợ tài chính từ cộng đồng, giúp nghệ sĩ quảng bá và bán tác phẩm của mình trực tuyến một cách hiệu quả, tạo ra điều kiện cho việc thực hiện các dự án nghệ thuật toàn cầu, đa quốc gia với nguồn tài chính thu được từ cộng đồng.

Tóm lại, công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà còn là động lực chính cho sự đổi mới và phát triển trong ngành sản xuất các sản phẩm văn hóa xứ Nghệ và kết xuất nghệ thuật, sự kết hợp giữa nghệ thuật và công nghệ đã mở ra những khả năng mới, tạo ra những trải nghiệm độc đáo và đồng thời giữ gìn và phát triển văn hóa đặc trưng của mỗi xứ nghệ, mang lại sự những trải nghiệm mới cho khán giả.Mặc dù công nghệ mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng đặt ra những thách thức như nguy cơ mất mát văn hóa khi không được sử dụng đúng cách và sự phụ thuộc quá mức vào công nghệ. Nhìn chung, sự kết hợp giữa văn hóa xứ Nghệ và công nghệ không chỉ là một cơ hội mà còn là một trách nhiệm, đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo rằng sự phát triển là bền vững và tôn trọng đến giá trị truyền thống.

z5013141736389-b523ae26e2b930552a9fd4ac28656acb-1703645149.jpg

III. Ứng dụng công nghệ trong phát triển văn hoá cơ hội và thách thức

I. Cơ hội ứng dụng công nghệ trong phát triển văn hóa

Công nghệ đóng một vai trò quan trọng trong quá trình bảo tồn văn hóa, từ việc kỹ thuật số hóa tư liệu truyền thống đến việc sử dụng công nghệ để tạo ra trải nghiệm tương tác và phổ cập kiến thức văn hóa. Dưới đây là một số cách mà công nghệ đóng góp vào bảo tồn văn hóa:

- Số hóa sách và văn bản cổ: Công nghệ cho phép việc kỹ thuật số hóa sách cổ, văn bản lịch sử, và tư liệu quan trọng. Điều này giúp bảo tồn những di sản văn hóa quý báu mà không làm hủy hoại vật liệu gốc.

- Bảo tồn tư liệu Âm nhạc và Hình ảnh: Các bản ghi âm, hình ảnh, và bản vẽ cổ đại có thể được kỹ thuật số hóa để bảo tồn và chia sẻ một cách dễ dàng. Công nghệ giúp duy trì và truyền tải các tác phẩm nghệ thuật và văn hóa qua thời gian.

- Tạo Mô hình 3D của di tích Văn hóa: Công nghệ mô hình 3D cho phép tạo ra các phiên bản tương tác của di tích văn hóa và kiến trúc cổ đại. Điều này không chỉ giúp bảo tồn mà còn tạo ra cơ hội cho những trải nghiệm tương tác mới.

- Thực tế ảo và thực tế ảo mở rộng: Công nghệ thực tế ảo và thực tế ảo mở rộng có thể được sử dụng để tái tạo các sự kiện lịch sử, lễ hội truyền thống, và các khía cạnh văn hóa khác, mang lại trải nghiệm sống động và tương tác.

- Bảo tồn và chia sẻ trực tuyến: Các nền tảng trực tuyến như các thư viện số, bảo tàng ảo, và cộng đồng trực tuyến cung cấp không gian để bảo tồn và chia sẻ văn hóa. Người ta có thể truy cập tư liệu từ mọi nơi trên thế giới và thậm chí tham gia vào quá trình bảo tồn.

- Phát triển nền tảng cộng đồng và tương tác: Công nghệ tạo ra cơ hội cho sự tương tác giữa cộng đồng văn hóa trực tuyến. Các diễn đàn, trang web chia sẻ kinh nghiệm, và các ứng dụng xã hội đều đóng vai trò trong việc kết nối người yêu văn hóa và nghệ thuật.

- Ứng dụng di động và trải nghiệm tương tác: Công nghệ di động cung cấp cơ hội học tập từ xa và trải nghiệm giáo dục về văn hóa, thông qua các ứng dụng di động cung cấp cách tiếp cận linh hoạt cho mọi người để tìm hiểu về văn hóa và nghệ thuật từ bất cứ đâu, giúp người dùng khám phá các địa điểm văn hóa quan trọng, như di tích lịch sử, bảo tàng, và lễ hội truyền thống trong khi di chuyển.

- Sự tương tác toàn cầu và giao lưu Văn hóa: Công nghệ kết nối mọi người trên khắp thế giới, tạo điều kiện cho truyền thông và giao lưu văn hóa toàn cầu, hỗ trợ tương tác đa ngôn ngữ và đa văn hóa. Công cụ dịch ngôn ngữ tự động và các ứng dụng học ngôn ngữ giúp người ta hiểu và tham gia vào văn hóa của nhau một cách dễ dàng.

- Phát triển nền tảng mạng và truyền thông xã hội: Sử dụng các nền tảng mạng và truyền thông xã hội để xây dựng cộng đồng trực tuyến quan tâm đến bảo tồn văn hóa truyền thống, từ đây giúp dễ dàng chia sẻ nội dung văn hóa, từ ảnh đến video và câu chuyện, với một đám đông toàn cầu.

- Kỹ thuật số hóa đồ trang trí và nghệ thuật: Công nghệ tạo ra các nền tảng trực tuyến cho việc mua sắm đồ trang trí và nghệ thuật truyền thống, giúp người dùng mua và sở hữu các sản phẩm này một cách dễ dàng, nó cũng có thể được sử dụng để tạo ra các nền tảng thương mại điện tử công bằng, nơi người làm nghệ thuật và thợ thủ công có thể bán sản phẩm của họ trực tiếp cho người tiêu dùng. 

- Sự tích hợp công nghệ và nghệ thuật: Sự kết hợp giữa nghệ thuật và công nghệ kỹ thuật số mở ra những cánh cửa sáng tạo mới và đa dạng, nó có thể hỗ trợ việc xây dựng các nền tảng sáng tạo cho nghệ sĩ, nơi họ có thể thử nghiệm và phát triển ý tưởng mới.

- Sự hỗ trợ tài chính: Công nghệ giúp tạo ra các nền tảng tài chính đám đông, nơi cộng đồng có thể đóng góp để hỗ trợ tài chính cho các dự án nghệ thuật đa dạng, đây sẽ là một công cụ mạnh mẽ để quảng bá và tiếp thị cho nghệ sĩ đa dạng, giúp họ được nhận biết và ủng hộ từ cộng đồng và khán giả rộng lớn.

Tóm lại, công nghệ đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển văn hóa, giúp tạo ra các trải nghiệm tương tác mới và mở rộng khả năng tiếp cận văn hóa và nghệ thuật. Những ứng dụng này của công nghệ không chỉ giúp bảo tồn tư liệu văn hóa truyền thống mà còn mở rộng cơ hội cho việc tương tác, học tập, và tham gia cộng đồng. Cần sự cân nhắc cẩn thận để đảm bảo rằng sự áp dụng của công nghệ là tích cực và tôn trọng giá trị văn hóa.

2. Thách thức trong việc quản trị và kiểm soát các sản phẩm văn hóa được công nghệ tạo ra

Mặc dù công nghệ mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức và vấn đề. Dưới đây là một số thách thức mà sự phụ thuộc vào công nghệ đang đối mặt:

- Phụ thuộc quá mức: Phụ thuộc quá mức vào công nghệ có thể tạo ra rủi ro nếu có sự cố kỹ thuật, lỗi hệ thống, hoặc tấn công mạng, nó cũng có thể làm giảm mức độ tương tác xã hội trực tiếp, gây mất mát mối quan hệ giữa con người, tăng nguy cơ cảm giác cô đơn khi người ta dành quá nhiều thời gian trực tuyến thay vì tương tác trực tiếp, cùng với đó là nguy cơ mất an toàn thông tin cá nhân và tấn công mạng cũng tăng cao do sự thu thập dữ liệu lớn có thể dẫn đến việc xâm phạm quyền riêng tư và sự kiểm soát thông tin cá nhân.

- Phân biệt xã hội và kỹ năng xã hội: Sự chênh lệch trong việc tiếp cận công nghệ có thể tạo ra sự phân biệt xã hội, khiến cho những người không có cơ hội tiếp cận gặp khó khăn hơn, có thể làm giảm kỹ năng giao tiếp trực tiếp, đặt ra thách thức trong việc xây dựng mối quan hệ và làm việc nhóm, mất việc làm trong một số ngành, tăng cường nguy cơ thất nghiệp và tạo ra sự không chắc chắn về tương lai nghề nghiệp.

- Nguồn năng lượng và môi trường: Các hệ thống công nghệ lớn và trung tâm dữ liệu tiêu tốn lượng lớn năng lượng, tăng cường vấn đề liên quan đến nguồn năng lượng và biến đổi khí hậu, do sử dụng các thiết bị điện tử cũng đặt ra thách thức về quản lý chất thải điện tử và tái chế.

- Sự chia rẽ công nghệ: Sự chênh lệch về phổ cập công nghệ có thể tạo ra sự chia rẽ kỹ thuật số giữa các quốc gia và cộng đồng, làm gia tăng khoảng cách phát triển, người không có cơ hội tiếp cận công nghệ có thể bị đặt vào tình trạng không chắc chắn về kỹ năng và kiến thức trong thế giới ngày nay, việc mất quá nhiều thời gian trực tuyến có thể tạo ra hiện tượng "zombie digital," khiến người ta lạc lõng trong thế giới ảo và đánh mất kết nối với thế giới thực. Sự phụ thuộc vào công nghệ cũng có thể tạo ra chệch hướng sáng tác khi người ta dựa quá nhiều vào công cụ và thuật toán thay vì sự sáng tạo cá nhân.

- Đồng nhất hóa và mất đa dạng: Sự phụ thuộc quá mức vào một số lượng nhỏ nền văn hóa trên các nền tảng trực tuyến lớn có thể dẫn đến đồng nhất hóa văn hóa, mất đi sự đa dạng và sự phong phú của các di sản văn hóa, các ứng dụng và nền tảng toàn cầu có thể ưu tiên và quảng cáo nội dung từ các nền văn hóa lớn, đặt ẩn số các di sản nhỏ và dân dụ, sự tập trung quyền lực trong tay các công ty công nghệ lớn có thể dẫn đến sự mất thống nhất trong cách thức quảng cáo, giáo dục, và truyền thông văn hóa dẫn đến nguy cơ mất mát văn hóa tăng lên khi một số giọng điệu và quan điểm văn hóa quá mức chiếm ưu thế, làm mất đi sự công bằng và đa nguyên của các di sản văn hóa.

- Thiếu cân nhắc Văn hóa và Đạo đức: Sự áp đặt các giá trị và chuẩn mực từ một nền văn hóa lớn có thể dẫn đến thiếu cân nhắc đối với đa văn hóa và giá trị đa dạng. Công nghệ mà không có quan tâm đến đạo đức và giá trị văn hóa có thể dẫn đến tình trạng xâm phạm quyền riêng tư và làm mất lòng tin từ cộng đồng.

- Chấm dứt chuỗi thông tin và chất lượng Văn hóa: Sự thay đổi từ trải nghiệm thực tế sang trải nghiệm ảo có thể làm mất đi nhiều yếu tố văn hóa và cảm nhận chất lượng của một trải nghiệm văn hóa, cùng với đố là việc đơn giản hóa thông điệp và nội dung để phù hợp với ngắn gọn của các nền tảng trực tuyến có thể làm giảm chất lượng và chiều sâu của văn hóa.

- Hiệu ứng khung ý thức hệ  "Filter Bubble" và hạn chế tầm nhìn: Các thuật toán tùy chỉnh có thể tạo ra "filter bubble," nơi mà người dùng chỉ nhìn thấy thông tin và nội dung phù hợp với quan điểm hiện tại của họ, dẫn đến sự hạn chế tầm nhìn văn hóa, dẫn đến nguy cơ mất mát văn hóa tăng lên khi người ta chỉ tiếp cận một phần nhỏ của sự đa dạng văn hóa do sự lọc thông tin của các thuật toán. Sự tập trung vào nền văn hóa toàn cầu có thể làm mất đi giá trị và truyền thống của nghệ nhân và nghệ nhân địa phương, các dự án và sự kiện văn hóa quốc tế có thể đè lên sự ưu tiên của văn hóa địa phương, gây mất mát và giảm sức mạnh của di sản văn hóa cộng đồng.

- Nguy cơ mất mát ngôn ngữ và biểu hiện văn hóa: Công nghệ có thể ảnh hưởng đến sự sử dụng và duy trì của ngôn ngữ truyền thống, dẫn đến nguy cơ mất mát ngôn ngữ và biểu hiện văn hóa, do sự phụ thuộc vào công nghệ có thể tạo ra sự giảm sút trong việc duy trì và phát triển các biểu hiện văn hóa truyền thống như trang phục, nghệ thuật, và lễ hội.

- Thách thức đạo đức và quản lý quyền riêng tư: Công nghệ đã đặt ra thách thức về quản lý bản quyền và sở hữu nghệ thuật, khi người ta có thể dễ dàng sao chép, sửa đổi, và phân phối tác phẩm một cách không kiểm soát. Sự thu thập và sử dụng dữ liệu cá nhân thông qua các nền tảng trực tuyến đặt ra những thách thức mới về quản lý quyền riêng tư, đặc biệt là trong lĩnh vực văn hóa khi thông tin cá nhân thường liên quan mật thiết với đặc điểm văn hóa cá nhân.

- Môi trường toàn cầu: Công nghệ tạo ra một môi trường toàn cầu, làm tăng cường sự tương tác và trao đổi văn hóa giữa các cộng đồng trên khắp thế giới, từ đây nó mở cửa cho việc khám phá và tương tác với văn hóa đa dạng, từ nghệ thuật dân dụ đến ngôn ngữ và truyền thống, làm tăng cường sự hiểu biết và tôn trọng đối với sự đa dạng văn hóa.

Tóm lại, ảnh hưởng của công nghệ đối với văn hóa và nghệ thuật là một quá trình đôi chiều, một mặt nó mang lại những cơ hội sáng tạo và tiếp cận rộng lớn, mở rộng ranh giới cho nghệ sĩ và tác phẩm nghệ thuật, cũng như tăng cường sự tương tác và tham gia của khán giả. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra những thách thức, như vấn đề bản quyền, quản lý quyền riêng tư, và ảnh hưởng đối với thị trường truyền thống. Sự cân nhắc cẩn thận và quản lý thông minh là cần thiết để đảm bảo rằng ảnh hưởng của công nghệ đối với văn hóa và nghệ thuật là tích cực và bền vững. Mặc dù công nghệ mang lại nhiều cơ hội, nhưng việc quá mức phụ thuộc có thể dẫn đến nhiều hậu quả không mong muốn. Việc quản lý sự phát triển của công nghệ và xử lý những thách thức này đòi hỏi sự cân nhắc và đề xuất các giải pháp hợp lý như: Nguy cơ mất mát văn hóa khi công nghệ không được sử dụng đúng cách; Nguy cơ mất mát văn hóa khi công nghệ không được sử dụng đúng cách là một vấn đề quan trọng, có thể ảnh hưởng đến sự đa dạng và bền vững của di sản văn hóa.

Kết luận

Để giảm thiểu nguy cơ mất mát văn hóa, quan trọng nhất là phải sử dụng công nghệ một cách cân nhắc và tích hợp nó vào các chiến lược bảo tồn và phát triển văn hóa cộng đồng, sự tương tác tích cực giữa công nghệ và di sản văn hóa có thể mang lại lợi ích to lớn cho sự bền vững và đa dạng văn hóa cho xứ Nghệ trong bối cảnh sự phát triển không ngừng của công nghệ trong những năm vừa qua. Từ những nghiên cứu trên tác giải đề xuất một số giải pháp căn cơ cho tỉnh Nghệ An với những nội dung sau:

1. Xây dựng chiến lược bảo tồn Văn hóa cho tỉnh Nghệ An gắn với công nghệ

1.1. Đánh giá rủi ro: Thực hiện đánh giá rủi ro chi tiết để xác định các nguy cơ và thách thức có thể ảnh hưởng đến các di sản văn hóa xứ Nghệ.

1.2. Xây dựng chiến lược: Phát triển chiến lược bảo tồn dựa trên đánh giá rủi ro, tập trung vào việc duy trì, bảo tồn, và phát triển di sản văn hóa xứ Nghệ.

1.3. Chương trình giáo dục: Tổ chức các chương trình giáo dục nhằm tăng cường nhận thức về giá trị của di sản văn hóa xứ Nghệ và nguy cơ mất mát.

1.4. Thảo luận cộng đồng: Tạo cơ hội cho cộng đồng thảo luận và tham gia vào quá trình quản lý rủi ro và bảo tồn di sản văn hóa xứ Nghệ.

1.5. Hệ thống quản lý: Thiết lập hệ thống quản lý hiệu quả để theo dõi và duy trì di sản văn hóa xứ Nghệ.

1.6. Giám sát định kỳ: Thực hiện giám sát định kỳ để theo dõi sự thay đổi và xử lý ngay khi có các tình huống nguy cơ.

2. Ứng dụng công nghệ và tạo ra sản phẩm văn hóa xứ Nghệ

Công nghệ đã đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo ra và nâng cao chất lượng của các sản phẩm văn hóa xứ Nghệ. Dưới đây là một số cách mà công nghệ đã đóng góp vào quá trình sáng tạo và phát triển của các sản phẩm văn hóa xứ Nghệ:

2.1. Sản xuất và ghi âm: Công nghệ đã cung cấp các kỹ thuật ghi âm tiên tiến, từ microphones chất lượng cao đến phần mềm chỉnh sửa âm thanh, giúp nâng cao chất lượng và sự hiệu quả của quá trình ghi âm; sử dụng công nghệ sản xuất âm nhạc để tạo ra các hiệu ứng âm thanh mới, kết hợp các yếu tố điện tử và truyền thống để đưa ra những tác phẩm âm nhạc sáng tạo.

2.2. Sáng tạo nội dung: Công nghệ cung cấp nền tảng cho việc sáng tạo nội dung, từ việc viết kịch bản đến thiết kế đồ họa, giúp nghệ sĩ và nhà làm phim thể hiện ý tưởng của họ một cách sáng tạo; Sử dụng công nghệ 3D và hiệu ứng đặc biệt để tạo ra những trải nghiệm đa chiều, đặc sắc trong các sản phẩm nghệ thuật trực quan.

2.3. Phân phối và tiếp thị: Công nghệ đã mở ra cánh cửa cho việc phân phối trực tuyến, giúp các sản phẩm văn hóa Xứ Nghệ tiếp cận một lượng khán giả rộng lớn trên khắp thế giới; Công nghệ kỹ thuật số cung cấp các công cụ tiếp thị mạnh mẽ, từ truyền thông xã hội đến quảng cáo trực tuyến, giúp tăng cường tiếp cận và nhận thức về các sản phẩm văn hóa.

2.4. Trải nghiệm người dùng: Sử dụng ứng dụng di động và trò chơi liên quan đến lịch sử, văn hóa, ấm nhạc, mỹ thuật liên quan đến đặt thù của người xứ Nghệ để tạo ra trải nghiệm tương tác và giáo dục cho khán giả, thúc đẩy sự tham gia và tương tác; Công nghệ VR và AR mang lại trải nghiệm tương tác ảo, cho phép khán giả tham gia vào một thế giới mới và tương tác với nội dung văn hóa.

2.5. Bảo tồn và phục hồi nghệ thuật: Công nghệ kỹ thuật số giúp bảo tồn và lưu trữ các sản phẩm văn hóa truyền thống, từ văn bản cổ điển đến bức tranh và âm nhạc, mở ra khả năng truy cập dễ dàng hơn cho khán giả; Công nghệ có thể được sử dụng để phục hồi và tái tạo các tác phẩm nghệ thuật lịch sử của xứ Nghệ, giúp duy trì và khôi phục giá trị văn hóa.

2.6. Tương tác cộng đồng: Công nghệ xã hội tạo ra không gian cho sự tương tác cộng đồng, nơi khán giả có thể thảo luận, chia sẻ ý kiến và tạo ra sự kết nối xã hội xung quanh các sản phẩm văn hóa xứ Nghệ; Công nghệ cho phép nhận phản hồi trực tuyến từ khán giả, giúp nghệ sĩ và người sáng tạo nhanh chóng hiểu biết và phản ứng theo mong muốn của cộng đồng.

2.7. Công nghệ Blockchain trong nghệ thuật: Công nghệ blockchain có thể được sử dụng để quản lý quyền sở hữu và bảo vệ quyền lợi của nghệ sĩ và nhà sáng tạo;  Blockchain mang lại sự an toàn và minh bạch trong các giao dịch mua bán và trao đổi các sản phẩm văn hóa.

2.8. Công nghệ AI trong sáng tạo nghệ thuật: Công nghệ AI có thể được sử dụng để tạo ra nghệ sĩ ảo, tác phẩm nghệ thuật được tạo ra thông qua thuật toán và trí tuệ nhân tạo; AI có khả năng phân tích dữ liệu và dự đoán xu hướng nghệ thuật, giúp nghệ sĩ và người sáng tạo hiểu rõ hơn về sự quan tâm của khán giả.

2.9. Thiết bị di động và ứng dụng nghệ thuật: Ứng dụng di động mang lại khả năng truy cập nhanh chóng vào thư viện ảnh nghệ thuật, giúp khán giả thưởng thức nghệ thuật mọi nơi và mọi lúc; Các ứng dụng nghệ thuật di động có thể kích thích sự tương tác của khán giả với các tác phẩm, ví dụ như thông qua việc quét và hiểu thêm về chúng.

3. Hợp tác cộng đồng và chính phủ trong phát triển văn hóa

3.1. Chính phủ hỗ trợ: Tìm kiếm hỗ trợ từ chính phủ để thúc đẩy các dự án bảo tồn và xây dựng chính sách hỗ trợ.

3.2. Hợp tác cộng đồng: Tạo cơ hội cho sự hợp tác chặt chẽ với cộng đồng trong quá trình quản lý và bảo tồn di sản văn hóa xứ Nghệ.

4. Bảo tồn ngôn ngữ và nghệ thuật dân gian xứ nghệ

4.1. Hỗ trợ nghệ nhân địa phương: Cung cấp hỗ trợ cho nghệ nhân và nghệ nhân địa phương để duy trì và phát triển nghệ thuật dân gian.

4.2. Bảo tồn Ngôn ngữ: Xây dựng các chương trình hỗ trợ bảo tồn ngôn ngữ truyền thống và thúc đẩy sử dụng ngôn ngữ trong cộng đồng.

5. Quản lý du lịch và phát triển bền vững theo nhóm cộng đồng

5.1. Quản lý du lịch: Phát triển kế hoạch quản lý du lịch để giảm áp lực lên di sản văn hóa xứ Nghệ từ số lượng lớn du khách khi tương tác với cộng động tại địa phương.

5.2. Phát triển bền vững: Hướng dẫn phát triển các dự án và hoạch định sự kiện sao cho nó mang lại lợi ích kinh tế mà không ảnh hưởng tiêu cực đến di sản văn hóa xứ Nghệ.

6. Xây dựng năng lực cộng đồng tại địa phương

6.1. Đào tạo và học: Cung cấp chương trình đào tạo và học để tăng cường năng lực cộng đồng trong việc quản lý và bảo tồn di sản văn hóa xứ Nghệ.

6.2. Tạo cơ hội nghệ thuật: Hỗ trợ tạo ra cơ hội nghệ thuật và văn hóa để khuyến khích sự tham gia và tự chủ của cộng đồng.

7. Xây dựng liên kết toàn cầu và quốc tế trong phát triển văn hóa

7.1. Trao dổi kinh nghiệm: Xây dựng liên kết với tổ chức quốc tế để chia sẻ kinh nghiệm và phương pháp bảo tồn hiệu quả.

7.2. Hỗ trợ quốc tế: Tìm kiếm hỗ trợ quốc tế để củng cố năng lực và giải quyết những thách thức có quy mô lớn.

8. Thực hiện chính sách và pháp luật về di sản, văn hóa

8.1. Chính sách bảo tồn: Đặt ra và thực hiện chính sách và pháp luật để bảo vệ di sản văn hóa xứ Nghệ và ngăn chặn các hoạt động gây hại.

8.2. Chấp hành pháp luật: Tăng cường sự chấp hành của pháp luật liên quan đến bảo tồn văn hóa và truyền thống.

Bằng cách tích hợp những chiến lược chung của tỉnh, cộng đồng có thể tạo ra một môi trường bảo tồn và phát triển văn hóa, đồng thời giảm thiểu nguy cơ mất mát và đảm bảo sự lưu truyền bền vững của di sản văn hóa xứ Nghệ.

Tài liệu tham khảo

1.    Đề cương Văn hóa Việt Nam năm 1943 của Trung ương

2.    https://vi.wikipedia.org/wiki/X%E1%BB%A9_Ngh%E1%BB%87

3.    http://www.lyluanchinhtri.vn/home/index.php/thuc-tien/item/1326-thuc-trang-cong-tac-bao-ton-va-phat-huy-cac-gia-tri-di-san-van-hoa-o-nghe-an.html

4.    http://trungtamvanhoals.vn/bai-nghien-cuu-chuyen-de-news/thuc-trang-giai-phap-doi-moi-nang-cao-chat-luong-hoat-dong-tuyen

5.    https://baochinhphu.vn/nang-cao-hieu-qua-cong-tac-tuyen-truyen-chinh-sach-dan-toc-102221129190737948.htm

6.    https://tuyengiao.vn/van-hoa-xa-hoi/van-hoa/chuyen-doi-so-trong-linh-vuc-van-hoa-146497

7.    https://chat.openai.com: Ứng dụng công nghệ phát triển Văn hóa Nghệ An

Ths. Kiều Công Thược

Link nội dung: https://phuongnam.vanhoavaphattrien.vn/tham-luan-cong-nghe-so-giup-nang-tam-cac-san-pham-van-hoa-xu-nghe-ra-cong-chung-a27301.html