
Hình ảnh nàng Tiên - chú Khách trên vách núi, đi theo đó là truyền thuyết về 99 ngọn núi cùng với sự tích thần tiên ở Na Hang hay còn gọi là Nà Hang nằm về phía Bắc tỉnh lỵ Tuyên Quang 110 km. Nơi đây lưu truyền lại rất nhiều sự tích li kỳ và bí ẩn, hấp dẫn như sự tích hoa Phạc Phiền, núi “Ông đi qua, bà đi lại”, đèo Ái Au, đèo Cổ Yểng…
Để khám phá 8000 ha mặt hồ thủy điện Tuyên Quang, du khách được tham quan thắng cảnh hùng vĩ, thưởng thức những làn điệu Then, đàn Tính của bà con dân tộc Tày. Vùng đất này sơn thủy hữu tình, có những hang động thạch nhũ, những cánh rừng nguyên sinh, trong đó có những cây gỗ nghiến cao vút hàng nghìn năm tuổi, đường kính 8 người ôm không xuể. Đây là dịp để du khách thỏa thích khám phá hồ thủy điện được ví như “Hạ Long trên cạn” giữa đại ngàn.
Lòng hồ này không chỉ cuốn hút bởi cảnh sắc mê hồn, những sự tích như còn hiện hữu. Đó là mênh mang sóng nước ghi dấu ấn hình ảnh Núi Pắc Tạ (ngã ba sông), có đền thiêng, còn in dấu tích minh chứng chiến thắng chôn vùi quân Nguyên Mông xâm lược nước ta lần thứ hai (1285). Đây là một trong những ngọn núi cao nhất ven hồ thủy điện Tuyên Quang, có hình dáng như con voi khổng lồ. Tương truyền người dân ở Na Hang xưa kia đã dùng rượu để thuần thục con voi dữ này. Cùng với những thắng cánh hùng vĩ miền sơn cước không thể không nhắc đến Cọc Vài (Tiếng Tày có nghĩa là Cọc buộc trâu).

Tặng lãnh đạo huyện Na Hang (Tuyên Quang) sách ảnh "Nét đẹp Đông Dương" do Nhiếp ảnh gia Trần Mạnh Thường sáng tác (thứ ba từ trái sang)
Theo truyền thuyết, vào một đêm bão gió bịt bùng, sấm chớp đùng đùng, mưa xối xả đổ về núi rừng, khiến dân trong vùng lo sợ, ngủ không yên. Sáng hôm sau, dân quanh vùng ngac nhiên bỗng thấy xuất hiện một cọc đá cao vút. Các dân tộc ở Na Hang đều cho đó là điều kỳ lạ và đặt tên là Cọc Vài. Sự tích còn lưu truyền, chàng khổng lồ Tài Ngào buộc trâu vào Cọc Vài để cào đá, đắp đập lấy nước chống hạn cho dân quanh vùng. “Quằng” (quan) trong vùng vì ghen ghét nên nói dối với Tài Ngào là mẹ chàng qua đời. Tài Ngào về nhà thấy mẹ đang ngủ tưởng bà đã mất nên đưa tay vuốt mắt. Ai ngờ bàn tay khổng lồ của chàng vô tình giết chết mẹ. Tài Ngào kêu khóc thảm thiết, nước mắt chảy thành sông Gâm. Nơi chàng đắp đập ngăn nước xưa chính là đập thủy điện Tuyên Quang ngày nay.
Được biết, Tập đoàn kinh tế Xuân Trường đã được lãnh đạo các huyện Na Hang, Lâm Bình và tỉnh Tuyên Quang tạo điều kiện để đầu tư phát triển du lịch sinh thái hồ thủy điện, khám phá, văn hóa tâm linh nơi đây.
Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam gửi Báo cáo tóm tắt Hồ sơ "Khu Di sản thiên nhiên Ba Bể - Na Hang" tới UNESCO đề nghị đưa vào Danh mục dự kiến xây dựng Hồ sơ di sản thế giới; hướng dẫn UBND tỉnh Tuyên Quang và UBND tỉnh Bắc Kạn lập hồ sơ khoa học trình Thủ tướng Chính phủ cho phép đệ trình UNESCO xem xét, công nhận là Di sản thế giới. Đây sẽ là cơ hội để Na Hang, Lâm Bình phát triển du lịch - dịch vụ, trở thành kinh tế mũi nhọn của vùng cao này.
Sau đây là một số hình ảnh thắng cảnh hồ thủy điện Tuyên Quang do Nhiếp ảnh gia Trần Mạnh Thường chụp:
Xuân Bân - Đức Vinh